Τράπεζα Θεμάτων
www.trapeza-thematon.gr
| Τύπος Σχολείου: | Γενικό Λύκειο | Τάξη: | Α' Λυκείου |
|---|---|---|---|
| Μάθημα: | Χημεία | Θέμα: | 2 |
| Κωδικός Θέματος: | 38815 | Ύλη: | 3.5.3 Οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις 3.5.4 Μεταθετικές αντιδράσεις |
| Τύπος Σχολείου: | Γενικό Λύκειο |
|---|---|
| Τάξη: | Α' Λυκείου |
| Μάθημα: | Χημεία |
| Θέμα: | 2 |
| Κωδικός Θέματος: | 38815 |
| Ύλη: | 3.5.3 Οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις 3.5.4 Μεταθετικές αντιδράσεις |
| Τελευταία Ενημέρωση: 15-Μαΐ-2026 | |
Θέμα 2o
2.1
Στο Εργαστήριο Χημείας, οι μαθητές/τριες καλούνται να ελέγξουν ποιες από τις παρακάτω χημικές αντιδράσεις πραγματοποιούνται.
\((1)\) \(Cu(s) + AgNO_3(aq) \rightarrow\)
\((2)\) \(Cu(s) + Zn(NO_3)_2(aq) \rightarrow\)
\((3)\) \(H_2SO_4(aq) + NaOH(aq) \rightarrow\)
\((4)\) \(Cl_2(g) + KI(aq) \rightarrow\)
α) Να συμπληρώσετε τις χημικές εξισώσεις για όσες αντιδράσεις πραγματοποιούνται και να εξηγήσετε ποια/ποιες δεν πραγματοποιείται/ούνται. (μονάδες 8)
β) Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παραπάνω αντιδράσεις που πραγματοποιούνται ως απλής αντικατάστασης, διπλής αντικατάστασης ή εξουδετέρωσης. (μονάδες 4)
Μονάδες 12
2.2.
Ο Παύλος παρασκεύασε στο εργαστήριο τέσσερα διαλύματα αντιδραστηρίων:
\(AgNO_3\), \(Na_2SO_4\), \(BaCl_2\), \(KI\)
Τα τοποθέτησε σε τέσσερις πανομοιότυπες φιάλες (Α, Β, Γ και Δ), αλλά ξέχασε να τους βάλει ετικέτες. Την επόμενη μέρα μαζί με τη Μαρία προσπάθησαν να εντοπίσουν ποια ουσία περιέχει κάθε φιάλη. Γι' αυτό ανέμειξαν σε δοκιμαστικούς σωλήνες σταγόνες από τα τέσσερα διαλύματα. Οι παρατηρήσεις τους συνοψίζονται στον Πίνακα 1.
Πίνακας 1: Εργαστηριακές παρατηρήσεις της Μαρίας και του Παύλου.
Η Μαρία και ο Παύλος, αφού συμβουλεύθηκαν τον Πίνακα 2, έβαλαν τελικά σωστά τις ετικέτες στα διαλύματα.
Πίνακας 2: Συνήθη ιζήματα του \(Ag^+\) και του \(Ba^{2+}\).
Παρατήρηση: Ο \(Ag_2SO_4\), το \(BaBr_2\) και το \(BaI_2\) είναι διαλυτά στις συνθήκες του πειράματος.
α) Για ποιο λόγο σχηματίσθηκε κίτρινο ίζημα κατά την ανάμειξη σταγόνων από τα διαλύματα των φιαλών Β και Γ; Να γράψετε την εξίσωση της αντίδρασης που πραγματοποιήθηκε. (μονάδες 4)
β) Για ποιο λόγο σχηματίσθηκε λευκό ίζημα κατά την ανάμειξη σταγόνων από τα διαλύματα των φιαλών Β και Δ; Να γράψετε την εξίσωση της αντίδρασης που πραγματοποιήθηκε. (μονάδες 6)
γ) Να εξηγήσετε ποιο διάλυμα περιέχεται σε κάθε φιάλη. (μονάδες 3)
Μονάδες 13
Απάντηση Θέματος:
Ενδεικτικές Απαντήσεις
2.1. α)
\((1)\) \(Cu(s) + 2AgNO_3(aq) \rightarrow Cu(NO_3)_2(aq) + 2Ag(s)\).
\((2)\) \(Cu(s) + Zn(NO_3)_2(aq) \rightarrow\) δεν γίνεται.
\((3)\) \(H_2SO_4(aq) + 2NaOH(aq) \rightarrow Na_2SO_4(aq) + 2H_2O(l)\).
\((4)\) \(Cl_2(g) + 2KI(aq) \rightarrow 2KCl(aq) + I_2(s)\).
Η αντίδραση \((2)\) δεν γίνεται. γιατί ο \(Zn\) είναι πιο δραστικό μέταλλο, άρα ο \(Cu\) δεν μπορεί να τον αντικαταστήσει στις ενώσεις του.
Αποδεκτές απαντήσεις και οι: «ο \(Cu\) είναι λιγότερο δραστικός από τον \(Zn\)» ή «ο \(Cu\) είναι μετά τον \(Zn\) στη σειρά δραστικότητας».
β)
\((1)\) Απλής αντικατάστασης
\((2)\) -
\((3)\) Εξουδετέρωσης
\((4)\) Απλής αντικατάστασης
2.2.
α) Το κίτρινο ίζημα είναι ο \(AgI\). Προκύπτει από την αντίδραση των αλάτων \(AgNO_3(aq)\) και \(KI(aq)\).
\(AgNO_3(aq) + KI(aq) \rightarrow AgI(s) + KNO_3(aq)\).
β) Από την προηγούμενη δοκιμασία ξέρουμε ότι στις φιάλες Β και Γ περιέχονται τα \(AgNO_3\) και \(KI\), χωρίς να ξέρουμε ποια φιάλη περιέχει το καθένα.
Αν στη Β έχουμε τον \(AgNO_3\) και στη Δ το \(Na_2SO_4\), κατά την ανάμειξη δεν θα σχηματιζόταν ίζημα, ΑΤΟΠΟ.
Αν στη Β έχουμε τον \(AgNO_3\) και στη Δ το \(BaCl_2\), κατά την ανάμειξη θα σχηματιζόταν λευκό ίζημα \(AgCl\), ΔΕΚΤΟ.
Αν στη Β έχουμε το \(KI\) και στη Δ το \(Na_2SO_4\), κατά την ανάμειξη δεν θα σχηματιζόταν ίζημα, ΑΤΟΠΟ.
Αν στη Β έχουμε το \(KI\) και στη Δ το \(BaCl_2\), κατά την ανάμειξη δεν θα σχηματιζόταν ίζημα, ΑΤΟΠΟ.
Επομένως, το λευκό ίζημα είναι ο \(AgCl\) και με την ανάμειξη πραγματοποιήθηκε η αντίδραση:
\(2AgNO_3(aq) + BaCl_2(aq) \rightarrow 2AgCl(s) + Ba(NO_3)_2(aq)\).
γ) Συνοψίζοντας, στη Β έχουμε τον \(AgNO_3\), στη Γ το \(KI\), στη Δ το \(BaCl_2\) και αναγκαστικά στην Α έχουμε το \(Na_2SO_4\).
Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida).