Τράπεζα Θεμάτων

www.trapeza-thematon.gr

Τύπος Σχολείου: Γενικό Λύκειο Τάξη: Α' Λυκείου
Μάθημα: Φυσική Θέμα: 2
Κωδικός Θέματος: 38903 Ύλη: 1.3.6 Ισορροπία ομοεπιπέδων δυνάμεων 1.3.7 Ο νόμος της τριβής
Τύπος Σχολείου: Γενικό Λύκειο
Τάξη: Α' Λυκείου
Μάθημα: Φυσική
Θέμα: 2
Κωδικός Θέματος: 38903
Ύλη: 1.3.6 Ισορροπία ομοεπιπέδων δυνάμεων 1.3.7 Ο νόμος της τριβής
Τελευταία Ενημέρωση: 08-Μαΐ-2026

Θέμα Β

Β1. Ο Σωτήρης, ένας μαθητής της Α΄ Λυκείου, είδε να περνάει από μπροστά του ένα φορτηγό που μετέφερε ένα μεγάλο ξύλινο κιβώτιο.

Το κιβώτιο δεν ήταν δεμένο με ιμάντες ή με κάποιον άλλον τρόπο πάνω στην καρότσα και ο Σωτήρης προσπάθησε να καταλάβει με ποιον τρόπο το κιβώτιο δεν γλιστρούσε πάνω στο φορτηγό.

Α) Να επιλέξετε τη σωστή πρόταση.

Αν το φορτηγό κινείται σε ευθύγραμμο οριζόντιο δρόμο με σταθερή ταχύτητα, πόσο είναι το μέτρο της συνισταμένης δύναμης που ασκείται στο κιβώτιο στην οριζόντια διεύθυνση, ώστε αυτό να μένει στη θέση του και να μη γλιστράει πάνω στην καρότσα;

α) Ίσο ή μικρότερο με το βάρος του κιβωτίου.

β) Μεγαλύτερο από το βάρος του κιβωτίου.

γ) Μηδέν.

(Μονάδες 4)

Β) Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας.

(Μονάδες 8)

Μονάδες 12

Β2. Όταν το φορτηγό πέρασε μπροστά από τον Σωτήρη, ο οδηγός του φορτηγού πάτησε το γκάζι και το φορτηγό κινήθηκε πολύ γρήγορα. Παρά την επιταχυνόμενη κίνηση του φορτηγού, το κιβώτιο συνέχισε να βρίσκεται πάνω στο φορτηγό, χωρίς να έχει γλιστρήσει καθόλου πάνω στην καρότσα.

Α) Να επιλέξετε τη σωστή πρόταση.

Στην παραπάνω σκηνή που παρατήρησε ο Σωτήρης, η οριζόντια δύναμη που ασκείται στο κιβώτιο και το αποτρέπει από το να γλιστρήσει πάνω στην καρότσα είναι:

α) Η τριβή ολίσθησης, που έχει κατεύθυνση αντίθετη από αυτήν της ταχύτητας του φορτηγού.

β) Η στατική τριβή, που έχει κατεύθυνση αντίθετη από αυτήν της ταχύτητας του φορτηγού.

γ) Η στατική τριβή, που έχει κατεύθυνση ίδια με αυτήν της ταχύτητας του φορτηγού.

(Μονάδες 4)

Β) Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας.

(Μονάδες 9)

Μονάδες 13

«Ανάπτυξη Δοκιμασιών Αξιολόγησης Δεξιοτήτων Εγγραμματισμού στα μαθήματα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας, της Άλγεβρας, της Φυσικής και της Χημείας Α΄ Λυκείου Γενικού Λυκείου» Ανάδοχος: «Ειδικός Λογαριασμός Κονδυλίων Έρευνας (Ε.Λ.Κ.Ε) Πανεπιστημίου Ιωαννίνων» ΑΔΑΜ: 25ΣΥΜV016348911 2025-02-20.


Απάντηση Θέματος:

Ενδεικτικές Απαντήσεις

Β1.

Α) Σωστό το (γ).

Β) Μηδενική δύναμη, αφού η ταχύτητά του κιβωτίου είναι σταθερή και, σύμφωνα με τον 1ο Νόμο του Νεύτωνα, το σώμα ισορροπεί.

Β2.

Α) Σωστό το (γ).

Β) Σύμφωνα με τον 2ο Νόμο του Νεύτωνα [\(\Sigma\vec{F} = m\vec{a}\)], η συνισταμένη δύναμη έχει την ίδια κατεύθυνση με την επιτάχυνση. Εφόσον το κιβώτιο δεν είναι δεμένο, δεν γλιστράει και επιταχύνεται μαζί με το φορτηγό προς τα εμπρός, η μοναδική δύναμη που μπορεί να του ασκείται είναι η τριβή μεταξύ της επιφάνειας της καρότσας και του κιβωτίου. Η κατεύθυνσή της θα είναι προς την ίδια κατεύθυνση προς την οποία κινείται το φορτηγό και, επειδή δεν υπάρχει σχετική κίνηση μεταξύ καρότσας και κιβωτίου, η τριβή είναι στατική.

Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida).