Για να εκτυπώσετε το Θέμα πατήστε "Εκτύπωση"!

Τύπος Σχολείου: Γενικό Λύκειο Πηγή: Ι.Ε.Π. Αναγνώσθηκε: 6014 φορές Επικοινωνία
Μάθημα: Γεωμετρία Τάξη: Α' Λυκείου
Κωδικός Θέματος: 34318 Θέμα: 4
Τελευταία Ενημέρωση: 11-Μαΐ-2026 Ύλη: 3.1. Είδη και στοιχεία τριγώνων 3.4. 3ο Κριτήριο ισότητας τριγώνων 3.11. Ανισοτικές σχέσεις πλευρών και γωνιών 3.14. Σχετικές θέσεις ευθείας και κύκλου 4.2. Τέμνουσα δύο ευθειών - Ευκλείδειο αίτημα 4.6. Άθροισμα γωνιών τριγώνου 5.9. Μια ιδιότητα του ορθογώνιου τριγώνου
Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)
Τύπος Σχολείου: Γενικό Λύκειο
Τάξη: Α' Λυκείου
Μάθημα: Γεωμετρία
Θέμα: 4
Κωδικός Θέματος: 34318
Ύλη: 3.1. Είδη και στοιχεία τριγώνων 3.4. 3ο Κριτήριο ισότητας τριγώνων 3.11. Ανισοτικές σχέσεις πλευρών και γωνιών 3.14. Σχετικές θέσεις ευθείας και κύκλου 4.2. Τέμνουσα δύο ευθειών - Ευκλείδειο αίτημα 4.6. Άθροισμα γωνιών τριγώνου 5.9. Μια ιδιότητα του ορθογώνιου τριγώνου
Τελευταία Ενημέρωση: 11-Μαΐ-2026
Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)

ΘΕΜΑ 4

Θεωρούμε κύκλο \((O, \rho)\) και \(E\) το μέσο του τόξου \(\overset{\frown}{BΓ}\). Μια ευθεία \((\varepsilon)\) εφάπτεται στον κύκλο στο \(E\). Οι προεκτάσεις των \(OB\), \(OΓ\) (προς το \(B\) και το \(Γ\) αντίστοιχα) τέμνουν την ευθεία \((\varepsilon)\) στα σημεία \(Z\) και \(H\) αντίστοιχα.

α) Να αποδείξετε ότι:

i. \(BΓ \parallel (\varepsilon)\)

(Μονάδες 9)

ii. \(OZ = OH\)

(Μονάδες 9)

β) Αν το σημείο \(B\) είναι το μέσο του \(OZ\), να υπολογίσετε τις γωνίες του τριγώνου \(ZOH\).

(Μονάδες 7)

ΛΥΣΗ

α)

i. Η ακτίνα \(OE\) στο σημείο επαφής \(E\) είναι κάθετη στην εφαπτομένη \((\varepsilon)\) του κύκλου. Το \(E\) είναι μέσο του τόξου \(BΓ\), οπότε τα τόξα \(BE\) και \(EΓ\) είναι ίσα, άρα και οι αντίστοιχες χορδές τους \(EB\) και \(EΓ\) θα είναι ίσες. Επίσης είναι \(OB = OΓ\) ως ακτίνες του κύκλου. Επομένως η ευθεία που ορίζουν τα σημεία \(O\) και \(E\) θα είναι μεσοκάθετος του τμήματος \(BΓ\). Οπότε η \(OE\) θα είναι κάθετη στην \(BΓ\) και επίσης είναι κάθετη στην ευθεία \((\varepsilon)\). Επομένως \(BΓ \parallel (\varepsilon)\) ως κάθετες ευθείες στην ίδια ευθεία \(OE\).

ii. Επειδή είναι \(OB = OΓ\) ως ακτίνες του κύκλου, το τρίγωνο \(OBΓ\) είναι ισοσκελές με βάση την πλευρά \(BΓ\), οπότε οι προσκείμενες στη βάση γωνίες θα είναι ίσες, δηλαδή \(\widehat{OBΓ} = \widehat{OΓ B}\) \((1)\). Επίσης είναι \(\widehat{OBΓ} = \widehat{OZH}\) \((2)\) και \(\widehat{OΓ B} = \widehat{OHZ}\) \((3)\) ως εντός εκτός και επί τα αυτά γωνίες των παραλλήλων \(BΓ\) και \((\varepsilon)\) με τέμνουσες την \(OZ\) και \(OH\) αντίστοιχα. Από τις σχέσεις \((1)\), \((2)\) και \((3)\) προκύπτει ότι \(\widehat{OZH} = \widehat{OHZ}\) \((4)\), οπότε το τρίγωνο \(OZH\) είναι ισοσκελές με βάση την πλευρά \(ZH\).

β) Η \(OE\) είναι κάθετη στην \((\varepsilon)\), οπότε το τρίγωνο \(OEZ\) είναι ορθογώνιο με υποτείνουσα \(OZ\) και η \(BE\) είναι διάμεσος στην υποτείνουσα, άρα \(BE = \frac{OZ}{2} = OB = \rho\), όμως \(OE = OB = \rho\). Οπότε \(OE = OB = \frac{OZ}{2}\). Στο ορθογώνιο τρίγωνο \(OEZ\) η κάθετη πλευρά \(OE\) είναι το μισό της υποτείνουσάς του \(OZ\), άρα η απέναντι της κάθετης πλευράς γωνία θα είναι \(30^{\circ}\), δηλαδή \(\widehat{OZH} = 30^{\circ}\). Όμως \(\widehat{OZH} = \widehat{OHZ}\) (από σχέση \((4)\)), οπότε \(\widehat{OHZ} = 30^{\circ}\).

Για τις γωνίες του τριγώνου \(OZH\) ισχύει ότι \(\widehat{OZH} + \widehat{OHZ} + \widehat{ZOH} = 180^{\circ}\) ή \(30^{\circ} + 30^{\circ} + \widehat{ZOH} = 180^{\circ}\) ή \(\widehat{ZOH} = 120^{\circ}\).