Για να εκτυπώσετε το Θέμα πατήστε "Εκτύπωση"!
| Τύπος Σχολείου: | Γενικό Λύκειο | Πηγή: Ι.Ε.Π. | Αναγνώσθηκε: 7802 φορές Επικοινωνία | |
|---|---|---|---|---|
| Μάθημα: | Γεωμετρία | Τάξη: | Α' Λυκείου | |
| Κωδικός Θέματος: | 34324 | Θέμα: | 4 | |
| Τελευταία Ενημέρωση: | 11-Μαΐ-2026 | Ύλη: | 3.11. Ανισοτικές σχέσεις πλευρών και γωνιών 3.14. Σχετικές θέσεις ευθείας και κύκλου 3.15. Εφαπτόμενα τμήματα 4.2. Τέμνουσα δύο ευθειών - Ευκλείδειο αίτημα 5.9. Μια ιδιότητα του ορθογώνιου τριγώνου 5.10. Τραπέζιο 5.11. Ισοσκελές τραπέζιο | |
| Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida) | ||||
| Τύπος Σχολείου: | Γενικό Λύκειο | ||
|---|---|---|---|
| Τάξη: | Α' Λυκείου | ||
| Μάθημα: | Γεωμετρία | ||
| Θέμα: | 4 | ||
| Κωδικός Θέματος: | 34324 | ||
| Ύλη: | 3.11. Ανισοτικές σχέσεις πλευρών και γωνιών 3.14. Σχετικές θέσεις ευθείας και κύκλου 3.15. Εφαπτόμενα τμήματα 4.2. Τέμνουσα δύο ευθειών - Ευκλείδειο αίτημα 5.9. Μια ιδιότητα του ορθογώνιου τριγώνου 5.10. Τραπέζιο 5.11. Ισοσκελές τραπέζιο | ||
| Τελευταία Ενημέρωση: 11-Μαΐ-2026 | |||
| Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida) | |||
ΘΕΜΑ 4
Δίνεται κύκλος κέντρου \(O\) και ακτίνας \(\rho\). Από σημείο \(A\) εξωτερικό του κύκλου θεωρούμε τις εφαπτόμενες του κύκλου που εφάπτονται σε αυτόν στα σημεία \(B\), \(Γ\) και τέτοιες ώστε, η γωνία \(\widehat{BAΓ}\) που σχηματίζουν τα εφαπτόμενα τμήματα \(AB\) και \(AΓ\) να είναι \(60^{\circ}\). Έστω ότι η ευθεία \(AO\) τέμνει τον κύκλο στο σημείο \(Δ\) και η εφαπτομένη του κύκλου στο \(Δ\) τέμνει τα τμήματα \(AB\) και \(AΓ\) στα σημεία \(Z\) και \(E\) αντίστοιχα.
Να αποδείξετε ότι:
α) \(OA = 2\rho\),
(Μονάδες 6)
β) το τρίγωνο \(AZE\) είναι ισόπλευρο,
(Μονάδες 5)
γ) \(AZ = 2ZB\),
(Μονάδες 7)
δ) το τετράπλευρο \(EZBΓ\) είναι ισοσκελές τραπέζιο.
(Μονάδες 7)
ΛΥΣΗ
α) Φέρνουμε τις ακτίνες \(OB\), \(OΓ\) στα σημεία επαφής \(B\), \(Γ\) αντίστοιχα, οι οποίες θα είναι κάθετες στις αντίστοιχες εφαπτόμενες, δηλαδή \(OB \perp AB\) και \(OΓ \perp AΓ\), οπότε \(\widehat{OBA} = \widehat{OΓ A} = 90^{\circ}\).
Η διακεντρική ευθεία \(AO\) διχοτομεί τη γωνία των εφαπτόμενων, δηλαδή
$$\widehat{OAB} = \frac{\widehat{BAΓ}}{2} = \frac{60^{\circ}}{2} = 30^{\circ}.$$
Στο ορθογώνιο τρίγωνο \(OAB\) είναι \(\widehat{OAB} = 30^{\circ}\), άρα η απέναντι κάθετη πλευρά της γωνίας των \(30^{\circ}\), η πλευρά \(OB\), θα ισούται με το μισό της υποτείνουσας \(OA\), δηλαδή \(OB = \dfrac{OA}{2}\) ή \(OA = 2OB\) ή \(OA = 2\rho\).
β) Η \(ZE\) είναι εφαπτομένη του κύκλου στο \(Δ\), άρα θα είναι κάθετη στη ακτίνα \(OΔ\) που αντιστοιχεί στο σημείο επαφής \(Δ\), άρα είναι και κάθετη στην \(OA\).
Στο τρίγωνο \(AZE\) το \(AΔ\) είναι ύψος και διχοτόμος, άρα το τρίγωνο είναι ισοσκελές.
Είναι \(\widehat{BAΓ} = 60^{\circ}\) από τα δεδομένα, άρα το τρίγωνο \(AZE\) είναι ισόπλευρο.
γ) Τα τμήματα \(ZB\) και \(ZΔ\) είναι εφαπτόμενα τμήματα του κύκλου που άγονται από το \(Z\), οπότε \(ZB = ZΔ\) \((1)\).
Στο ισόπλευρο τρίγωνο \(AZE\) το ύψος του \(AΔ\) είναι και διάμεσος οπότε:
$$ZΔ = \frac{EZ}{2} \text{ ή } ZB = \frac{AZ}{2},$$
αφού \(ZB = ZΔ\) από σχέση \((1)\) και \(EZ = AZ\) επειδή το \(AZE\) είναι ισόπλευρο (από β) ερώτημα), άρα ή \(AZ = 2ZB\).
δ) Η διακεντρική ευθεία \(AO\) είναι μεσοκάθετη της χορδής που έχει άκρα τα σημεία επαφής, δηλαδή \(AO \perp BΓ\). Επίσης είναι και \(AO \perp ZE\), αφού η διακεντρική \(AO\) είναι φορέας του ύψους \(AΔ\) στην πλευρά \(ZE\) του ισοπλεύρου τριγώνου (από β) ερώτημα). Άρα \(EZ \parallel BΓ\) ως κάθετες στην ίδια ευθεία, και τα τμήματα \(BZ\) και \(Γ E\) τέμνονται στο \(A\), άρα δεν είναι παράλληλα, οπότε το τετράπλευρο \(EZBΓ\) είναι τραπέζιο. Τα τμήματα \(EΓ\) και \(EΔ\) είναι εφαπτόμενα του κύκλου που άγονται από το \(E\), οπότε \(EΓ = EΔ\) και επειδή \(ZΔ = EΔ\) από σχέση \((1)\), προκύπτει ότι \(ZB = EΓ\), οπότε το τραπέζιο \(EZBΓ\) είναι ισοσκελές.