Για να εκτυπώσετε το Θέμα πατήστε "Εκτύπωση"!
| Τύπος Σχολείου: | Γενικό Λύκειο | Πηγή: Ι.Ε.Π. | Αναγνώσθηκε: 1214 φορές Επικοινωνία | |
|---|---|---|---|---|
| Μάθημα: | Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία | Τάξη: | Α' Λυκείου | |
| Κωδικός Θέματος: | 38723 | Θέμα: | 1 | |
| Τελευταία Ενημέρωση: | 11-Μαΐ-2026 | Ύλη: | Θεματική Ενότητα 8: Γηρατειά και νεότητα | |
| Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida) | ||||
| Τύπος Σχολείου: | Γενικό Λύκειο | ||
|---|---|---|---|
| Τάξη: | Α' Λυκείου | ||
| Μάθημα: | Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία | ||
| Θέμα: | 1 | ||
| Κωδικός Θέματος: | 38723 | ||
| Ύλη: | Θεματική Ενότητα 8: Γηρατειά και νεότητα | ||
| Τελευταία Ενημέρωση: 11-Μαΐ-2026 | |||
| Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida) | |||
Κείμενο 1
[Ο σεβασμός στους ηλικιωμένους είναι δείγμα πολιτισμού]
Το παρακάτω κείμενο είναι μήνυμα της Βασιλικής Νάκου, Πρόεδρου του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Κεντρικής Μακεδονίας, με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Τρίτης Ηλικίας την Πέμπτη 1η Οκτωβρίου 2020. Προσπελάστηκε στις 23.12.2020 από τον ιστότοπο https://ecopress.gr. Ελαφρά διασκευασμένο για τις ανάγκες της εξέτασης.
«Ο σεβασμός στους ηλικιωμένους, στην τρίτη ηλικία, είναι δείγμα πολιτισμού και ωριμότητας του κοινωνικού συνόλου. Δεν είναι υποχρέωση ούτε ικανοποίηση κάποιας ανάγκης. Είναι μια αυτονόητη αναγνώριση της προσφοράς και του έργου των ανθρώπων, στους οποίους δεν οφείλουμε μόνο την ύπαρξή μας, αλλά και όλα όσα απαρτίζουν την ζωή μας, όπως η ελευθερία που απολαμβάνουμε.
Οι άνθρωποι της Τρίτης Ηλικίας είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό κομμάτι της Ελληνικής Κοινωνίας. Οι ηλικιωμένοι σήμερα αποτελούν ένα ενεργό και πλειοψηφικό «συστατικό» της ανάπτυξης του τόπου μας. Δεν είναι αδρανείς και δεν βρίσκονται στο περιθώριο. Αντίθετα, στην εποχή μας διαδραματίζουν έναν ολοένα και σημαντικότερο ρόλο, μέσω του εθελοντικού έργου τους, της μετάδοσης των εμπειριών και των γνώσεών τους, της βοήθειας που δίνουν στα παιδιά τους αναλαμβάνοντας να φροντίζουν τα εγγόνια τους, αλλά και με την αυξανόμενη συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας.
Το Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Κεντρικής Μακεδονίας (Κ.Κ.Π.Κ.Μ.) στα παραρτήματα και στις δομές του έχει τον σεβασμό ως κορωνίδα απέναντι στα άτομα που περιθάλπει είτε είναι ηλικιωμένοι είτε είναι άτομα με ειδικές ανάγκες. Το Κ.Κ.Π.Κ.Μ. έχει στο DNA του την βαθύτατη υποχρέωση απέναντι στους ανθρώπους αυτούς, όχι μόνο για τη συνεχιζόμενη προσφορά τους, αλλά και για λόγους ευαισθησίας, απέναντι σε μια ομάδα πολιτών που καθίστανται εκ των πραγμάτων όλο και πιο αδύναμοι.
Η ασφαλής και αξιοπρεπής διαβίωσή τους είναι η αποστολή μας. Καθήκον μας είναι να τους παρέχουμε όχι μόνο στέγη, σίτιση και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, αλλά κυρίως ένα περιβάλλον θαλπωρής, συντροφικότητας, ανάπτυξης των κοινωνικών δεξιοτήτων τους και μείωσης της ιδρυματοποίησης και του αποκλεισμού.
Η σημερινή ημέρα είναι αφιερωμένη στους ηλικιωμένους μας, αλλά πρέπει κάθε μέρα οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας να την αντιμετωπίζουν με ελπίδα και δίψα για την ζωή!»
Κείμενο 2
[Δύο άσπονδες φίλες]
Το απόσπασμα προέρχεται από το μυθιστόρημα του Γιώργου Θεοτοκά «Λεωνής», βιβλιοπωλείο της Εστίας, 2008 (23η έκδοση). Αθήνα.
Ο Λεωνής και η Κατίνα έφτασαν στο σπίτι του παππού λίγο μετά τις εννιά το βράδυ, με ένα αμάξι γεμάτο μπαούλα και βαλίζες. Το σπίτι του Λεωνή δεν κινδύνευε ακόμα, αλλά δεν είταν απίθανο να κινδυνέψει σε μερικές ώρες, αν βαστούσε ο άνεμος. Αποφασίστηκε λοιπόν να φύγει το παιδί με τα πολύτιμα πράματα του σπιτιού και με μια σοβαρή προμήθεια από είδη ρουχισμού για καλό και για κακό. Το σπίτι του παππού είταν έξω από κάθε κίνδυνο, κοντά Γαλατά – Σεράϊ, στο κέντρο του Σταυροδρομιού. Ποτέ δεν είχε φτάσει η φωτιά ίσαμε εκεί.
Η Κατίνα δήλωσε πως δε θυμότανε άλλη φορά μια θεομηνία σαν κι αυτήν.
-Πολλές φωτιές είδα, είπε, και σεισμούς και σκοτωμούς, μα τέτοιο κακό δεν έχω ξαναδεί, σαράντα εννιά χρονώ γυναίκα.
-Χωρίς τα καλοκαίρια, είπε η γιαγιά.
Καθόλου δεν αγαπούσε την Κατίνα η γιαγιά. Βέρες Φαναριώτισσες κι οι δυό, γεννημένες και μεγαλωμένες μες στην καρδιά του Φαναριού, στον ίσκιο του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Μεγάλης του Γένους Σχολής, είχανε μεγάλες διαφωνίες για ένα πλήθος φαναριώτικα ζητήματα που δεν ενδιαφέρανε κανέναν άλλον, για διάφορες λεπτομέρειες σχετικά με τις νηστείες, με το εορτολόγιο και με τις λειτουργίες, για το πώς γίνεται το τριαντάφυλλο γλυκό, επίσης για διάφορα κουτσομπολιά του Φαναριού, τι κάνει η ανηψιά του Μητροπολίτη Καισαρείας και τι λέει η ψυχοκόρη του Μεγάλου Πρωτοσυγκέλλου και άλλα τέτοια. Εξάλλου, η Κατίνα είχε την αδυναμία να θέλη να φαίνεται πιο νέα από τη γιαγιά και δεν έχανε την ευκαιρία για να ανακατώνη στη συζήτηση το ζήτημα της ηλικίας. Η γιαγιά δεν της το συγχωρούσε.
ΘΕΜΑΤΑ
ΘΕΜΑ 1 (μονάδες 35)
1ο υποερώτημα (μονάδες 10)
Ποιο από τα παρακάτω αποσπάσματα του κειμένου 1 δείχνει περισσότερο τον βασικό σκοπό του; Αφού επιλέξεις από τον πίνακα, να δικαιολογήσεις σύντομα την επιλογή σου (έως 30 λέξεις).
- Ο σεβασμός στους ηλικιωμένους, στην τρίτη ηλικία, είναι δείγμα πολιτισμού και ωριμότητας του κοινωνικού συνόλου.
- Είναι μια αυτονόητη αναγνώριση της προσφοράς και του έργου των ανθρώπων, στους οποίους δεν οφείλουμε μόνο την ύπαρξή μας, αλλά και όλα όσα απαρτίζουν την ζωή μας
- Οι ηλικιωμένοι σήμερα αποτελούν ένα ενεργό και πλειοψηφικό «συστατικό» της ανάπτυξης του τόπου μας.
- Το Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Κεντρικής Μακεδονίας (Κ.Κ.Π.Κ.Μ.) στα παραρτήματα και στις δομές του έχει τον σεβασμό ως κορωνίδα απέναντι στα άτομα που περιθάλπει
- Η σημερινή ημέρα είναι αφιερωμένη στους ηλικιωμένους μας, αλλά πρέπει κάθε μέρα οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας να την αντιμετωπίζουν με ελπίδα και δίψα για την ζωή!
Μονάδες 10
2ο υποερώτημα (μονάδες 10)
Παρατήρησε πιο κάτω τις θεματικές περιόδους του κειμένου 1. Να επιλέξεις και να τοποθετήσεις σωστά πέντε από τις παρακάτω λέξεις στα κενά, ώστε να ενισχύσεις την συνοχή του κειμένου:
λοιπόν, ίσως, και, βέβαια, αντίθετα, γενικότερα, διότι, οπότε
................................., ο σεβασμός στους ηλικιωμένους, στην τρίτη ηλικία, είναι δείγμα πολιτισμού και ωριμότητας του κοινωνικού συνόλου.
Οι άνθρωποι της Τρίτης Ηλικίας είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό κομμάτι ................................. της Ελληνικής Κοινωνίας.
Το Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Κεντρικής Μακεδονίας (Κ.Κ.Π.Κ.Μ.), ................................., στα παραρτήματα και στις δομές του έχει τον σεβασμό ως κορωνίδα απέναντι στα άτομα που περιθάλπει είτε είναι ηλικιωμένοι είτε είναι άτομα με ειδικές ανάγκες.
................................. η ασφαλής και αξιοπρεπής διαβίωσή τους είναι η αποστολή μας.
Η σημερινή ημέρα, ................................., είναι αφιερωμένη στους ηλικιωμένους μας, αλλά πρέπει κάθε μέρα οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας να την αντιμετωπίζουν με ελπίδα και δίψα για την ζωή!
Μονάδες 10
3ο υποερώτημα (μονάδες 15)
Να βρεις (μονάδες 10) και να περιγράψεις σύντομα (μονάδες 5) δύο λόγους για τους οποίους η συντάκτρια του κειμένου χρησιμοποιεί το α΄ πληθυντικό πρόσωπο στις δύο τελευταίες παραγράφους του κειμένου (...αποστολή μας... να τους παρέχουμε... στους ηλικιωμένους μας...)
Μονάδες 15
ΘΕΜΑ 4 (μονάδες 15)
Με βάση χωρία του Κειμένου 2 να ερμηνεύσεις την στάση της γιαγιάς απέναντι στην Κατίνα και να εκφράσεις τη συμφωνία ή τη διαφωνία σου με αυτή της τη στάση. Να οργανώσεις την απάντησή σου σε 120-150 λέξεις.
Μονάδες 15
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
(Επισημαίνεται ότι οι απαντήσεις που προτείνονται για τα θέματα είναι ενδεικτικές. Κάθε άλλη απάντηση, κατάλληλα τεκμηριωμένη, θεωρείται αποδεκτή.)
ΘΕΜΑ 1 (μονάδες 35)
1ο υποερώτημα (μονάδες 10)
4. Το Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Κεντρικής Μακεδονίας (Κ.Κ.Π.Κ.Μ.) στα παραρτήματα και στις δομές του έχει τον σεβασμό ως κορωνίδα απέναντι στα άτομα που περιθάλπει.
Η συντάκτρια του κειμένου είναι πρόεδρος του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Κεντρικής Μακεδονίας, οπότε το κείμενό της έχει ως βασικό σκοπό την παρουσίαση-προβολή του κέντρου αυτού. Οι γενικότερες αναφορές στους ηλικιωμένους λειτουργούν ως εισαγωγή.
2ο υποερώτημα (μονάδες 10)
Γενικότερα, ο σεβασμός στους ηλικιωμένους, στην τρίτη ηλικία, είναι δείγμα πολιτισμού και ωριμότητας του κοινωνικού συνόλου.
Οι άνθρωποι της Τρίτης Ηλικίας είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό κομμάτι και της Ελληνικής Κοινωνίας.
Το Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Κεντρικής Μακεδονίας (Κ.Κ.Π.Κ.Μ.), βέβαια, στα παραρτήματα και στις δομές του έχει τον σεβασμό ως κορωνίδα απέναντι στα άτομα που περιθάλπει είτε είναι ηλικιωμένοι είτε είναι άτομα με ειδικές ανάγκες.
Διότι η ασφαλής και αξιοπρεπής διαβίωσή τους είναι η αποστολή μας.
Η σημερινή ημέρα, λοιπόν, είναι αφιερωμένη στους ηλικιωμένους μας, αλλά πρέπει κάθε μέρα οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας να την αντιμετωπίζουν με ελπίδα και δίψα για την ζωή!
3ο υποερώτημα (μονάδες 15)
Με το α΄ πληθυντικό πρόσωπο («αποστολή μας») η συντάκτρια αναφέρεται σε ένα «εμείς» που αφορά το κέντρο το οποίο εκπροσωπεί, τη διοίκησή του και, βεβαίως, την ίδια ως πρόεδρο. Οπότε έτσι αναδεικνύει το έργο της, προσωπικά αλλά και συλλογικά, για τον οργανισμό όπου προΐσταται.
Λειτουργεί, όμως, το α΄ πληθυντικό («στους ηλικιωμένους μας») και με τον συνήθη τρόπο: δημιουργεί και ένα άλλο «εμείς» που αφορά όλους: και τους ακροατές, και τους αναγνώστες, και όλη την κοινωνία. Σε αυτό το πλαίσιο ταυτίζει τον εαυτό της με το σύνολο, πλησιάζει συναισθηματικά το ακροατήριό της, όπως άλλωστε κάνει και με τη χρήση του συναισθηματικά φορτισμένου όρου «ηλικιωμένους», ο οποίος «ακουμπάει» σε ευαισθησίες που έχουν όλοι για τους ηλικιωμένους γονείς τους.
ΘΕΜΑ 4 (μονάδες 15)
Διάφοροι είναι οι λόγοι που εξηγούν την αντιπάθεια μεταξύ γιαγιάς και Κατίνας. Παρακολουθώντας τη ροή του κειμένου καταγράφουμε:
Τη μετάβαση του Λεωνή με την Κατίνα στο σπίτι του παππού, προκειμένου ν' αποφύγουν τον κίνδυνο της φωτιάς που απειλούσε το σπίτι του Λεωνή. Η γιαγιά λογικά αισθάνεται άβολα με την παρουσία της Κατίνας στο σπιτικό της («Ο Λεωνής και η Κατίνα έφτασαν στο σπίτι του παππού λίγο μετά τις εννιά το βράδυ, με ένα αμάξι γεμάτο μπαούλα και βαλίζες»).
Τα αιχμηρά σχόλια που ακούγονται για τη διαφορά της ηλικίας από μέρους και των δύο προσώπων, γιαγιάς και Κατίνας (- Πολλές φωτιές είδα, είπε, και σεισμούς και σκοτωμούς, μα τέτοιο κακό δεν έχω ξαναδεί, σαράντα εννιά χρονώ γυναίκα. - Χωρίς τα καλοκαίρια, είπε η γιαγιά), (Εξάλλου, η Κατίνα είχε την αδυναμία να θέλη να φαίνεται πιο νέα από τη γιαγιά και δεν έχανε την ευκαιρία για να ανακατώνη στη συζήτηση το ζήτημα της ηλικίας. Η γιαγιά δεν της το συγχωρούσε).
Επίσης οι δύο γυναίκες είχαν μεγάλες διαφωνίες για διάφορα θέματα παρά την κοινή τους φαναριώτικη καταγωγή και αντιμετώπιζαν αλλιώς τη θρησκευτική και κοινωνική ζωή. (Το υλικό αυτό αναπτύσσεται σε ολόκληρη την τελευταία παράγραφο του αποσπάσματος).
Προσωπικά διαφωνώ με τη στάση της γιαγιάς, γιατί καλλιεργεί ένα κλίμα εχθρότητας μέσα στο σπιτικό της, το οποίο δεν επιτρέπει την επικοινωνία με την Κατίνα αλλά προφανώς θα έχει κιόλας σοβαρό αντίκτυπο και στον ίδιο τον εγγονό της, τον Λεωνή, ο οποίος θα αισθάνεται ότι βρίσκεται διαρκώς ανάμεσα σε διασταυρούμενα πυρά.