Κείμενο 1

Ένα ευρηματικό υπαίθριο αναγνωστήριο θέλει να καταπολεμήσει τον αναλφαβητισμό στην Ινδία

Το άρθρο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο www.lifo.gr την 1-8-2021.

Στην Ινδία ο στόχος της κυβέρνησης είναι να καταπολεμήσει ανάμεσα στους νέους ενήλικους άνδρες και γυναίκες τον αναλφαβητισμό μέχρι το 2030. Οι αριθμοί αποκαλύπτουν μια τραγική πραγματικότητα. Περίπου 750 εκατομμύρια άτομα άνω των 15 ετών δεν έχουν ακόμη βασικές δεξιότητες ανάγνωσης και γραφής. Η προσπάθεια να μάθουν να διαβάζουν θα οδηγήσει στη μείωση του εγκλήματος, στην ανακούφιση από τη φτώχεια, στη βελτίωση της υγείας και την αύξηση της απασχόλησης.

Το αρχιτεκτονικό γραφείο Nudes ετοίμασε στο Μπουμπάι μια υπαίθρια αρθρωτή κατασκευή που μπορεί να λειτουργεί ως βιβλιοθήκη, αλλά και ως υπαίθριο αναγνωστήριο και στοχεύει να προωθήσει την αρετή της μάθησης μέσω της δημιουργίας ενός διαδραστικού χώρου.

Το περίπτερο «Book Worm» είναι σε ανοιχτό χώρο, για να μπορέσει να προτρέψει παιδιά και νέους που διστάζουν να περάσουν το κατώφλι βιβλιοθηκών και αποφεύγουν τις δομές και τα θεσμικά όργανα, να νιώσουν πιο άνετα με έναν τόπο ανάγνωσης.

Ο στόχος ήταν να δημιουργηθεί ένα τοπίο βιβλίων που καλεί τα παιδιά να εξερευνήσουν και να μάθουν ταυτόχρονα. «Θέλαμε τα παιδιά να ασχολούνται με την ανάγνωση ως διασκεδαστική δραστηριότητα, να τα ενθαρρύνουμε να διαλέγουν βιβλία και να διαβάζουν, ανεξάρτητα από τη γλώσσα. Το περίπτερο είναι σαν ένα «σκουλήκι» που μέσα από το τοπίο γεννήθηκε, για να προσφέρει μια μοναδική εμπειρία περιήγησης κατά μήκος ενός μονοπατιού», λένε οι αρχιτέκτονες.

Το «Book Worm» είναι ένα αναπτυσσόμενο περίπτερο κατασκευασμένο από περίπου 3.600 αρθρωτά προκατασκευασμένα στοιχεία, για να φιλοξενήσει βιβλία και χώρους για ανάγνωση. Έχει χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα και προωθεί τεχνολογίες αειφόρου οικοδόμησης, για να φιλοξενήσει ανάγνωση, δραστηριότητες αφήγησης και να αναπτύξει την κοινωνικότητα.

Το περίπτερο κατασκευάστηκε και αναπτύχθηκε επιτόπου εντός μίας εβδομάδας. Φιλοξενεί βιβλία που έχουν δωρηθεί από διάφορα σχολεία σε όλη την πόλη. Αυτά τα βιβλία θα δωρηθούν στο τέλος σε ΜΚΟ¹ και σε άπορα παιδιά, όταν το περίπτερο διαλυθεί και ταξιδέψει σε άλλα μέρη της χώρας, τόσο σε αγροτικές όσο και σε αστικές περιοχές, διαδίδοντας το μήνυμα της ενδυνάμωσης μέσω της εκπαίδευσης.

¹ ΜΚΟ : Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις

Κείμενο 2

Ένας ελεύθερος πολίτης

Το απόσπασμα προέρχεται από το βιβλίο του Ζήση Σκάρου (1917-1997) «Το κορίτσι με το σαντούρι», Εκδ. Μέλισσα, Αθήνα: 1963.

Στην αποθήκη (του κύριου Δημήτρη) δούλευε πάνω από μια βδομάδα. Το βράδυ κοιμόταν πάνω στα σανίδια και το πρωί τον ξυπνούσε η κόρη της καθαρίστριας. Λενιώ την έλεγαν. [...] Ένα απόγευμα καταφθάνει πάλι η μάνα της και τον φωνάζει όξω.

— Σου είπε τίποτα ο κυρ Δημητράκης;

— Όχι.

— Κάτι θέλει να σου πει. Πήγαινε τώρα και θύμισέ του.

Γύρισε και μπήκε στο γραφείο.

— Έχετε να μου πείτε τίποτα, αφεντικό;

— Πόσω χρονών είσαι;

— Είκοσι.

— Έχεις γονιούς;

— Έχω, μα είναι μακριά, στο χωριό.

— Και συ τι κάνεις εδώ;

— Τίποτα. Είμουν άνεργος, βρήκα μια μέρα την κυρα-Μαρία την καθαρίστρα και μ' έφερε σε σας.

Τ' αφεντικό χαμογέλασε. Κάτι ήθελε φαίνεται να του πει και δεν ήξερε πώς ν' αρχίσει... Ξάφνου του πετάει τον πόντο.

— Σ' αρέσει, βρε, η Λενιώ;

Τα 'χασε. Ένιωσε να κοκκινίζουν τα μάγουλά του κι έσκυψε το κεφάλι.

— Έλα, πες. Σ' αρέσει; Αν ξέρεις μάλιστα και κάμποσα γραμματάκια... Θα σου βρω εγώ καλύτερη δουλειά.

— Είμαι φοιτητής, ψιθύρισε.

— Τι είσαι; Τινάχτηκε πάνω τ' αφεντικό.

— Είμαι φοιτητής της νομικής.

— Φοιτητής; Καλά. Πήγαινε. Θα μιλήσω στην κυρα-Μαρία...

Βγήκε κι ακούμπησε σε μια στοιβάδα ξύλα. Καθώς σκεφτόταν αν έπρεπε να τρέξει ως το σπίτι της καθαρίστριας να μάθει τι έγινε, βλέπει ξάφνου την κυρα-Μαρία να ορμά κλεφτά στο γραφείο.

Όταν βγήκε, είχε άλλη όψη. Είταν αρκετά ταραγμένη και μ' ένα νευρικό γέλιο του λέει:

Είσαι γραμματιζούμενος, κανακάρη μου; Και δε μου το 'λεγες; Ακούς γραμματιζούμενος! Να, πάρε διάβασε, αφού ξέρεις να διαβάζεις!... του πέταξε ένα σημείωμα κι αρπάζοντας την κουβέρτα που του είχε δώσει η Λενιώ, έφυγε φορτσάτη.

Μουδιασμένος άνοιξε το σημείωμα κι άρχισε να διαβάζει: «Αγαπητέ κύριε. Σας ζητώ συγγνώμη για την πλάνη μου. Είσαστε ελεύθερος. Δημήτριος Καλούδας».

Έκανε το σημείωμα κομματάκια κι αφέθηκε να παρασυρθεί απ' το πλήθος του δρόμου σαν ελεύθερος πια, όπως είταν, πολίτης.

ΘΕΜΑΤΑ

ΘΕΜΑ 1 (μονάδες 35)

1ο υποερώτημα (μονάδες 10)

Να αντιστοιχίσεις καθεμία πληροφορία του κειμένου 1 από τη στήλη Α΄ με την εξήγησή της από τη στήλη Β΄, λαμβάνοντας υπόψη ως κριτήριο τις λέξεις με τους τονισμένους χαρακτήρες.

Μονάδες 10

2ο υποερώτημα (μονάδες 10)

Να συμπληρώσεις τον παρακάτω συλλογισμό, επιλέγοντας τις τρεις πληροφορίες του κειμένου 1 (με οποιαδήποτε σειρά) που ταιριάζουν στο συμπέρασμα, προκύπτουν δηλαδή με βάση τις προκείμενες:

Πληροφορίες

1. είναι κατασκευασμένο από αρχιτεκτονικό γραφείο
2. είναι σε ανοιχτό χώρο
3. είναι διασκεδαστική δραστηριότητα
4. έχει χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα
5. προωθεί τεχνολογίες αειφόρου οικοδόμησης
6. ταξιδεύει σε όλη τη χώρα

Μονάδες 10

3ο υποερώτημα (μονάδες 15)

• να δημιουργηθεί
• Κατασκευάστηκε και αναπτύχθηκε

Πώς θα χρησιμοποιούσε τα παραπάνω υπογραμμισμένα ρήματα του κειμένου 1 η κυβέρνηση της Ινδίας σε ανακοίνωσή της όπου θα επεδίωκε την αυτοπροβολή της; Να μετασχηματίσετε συντακτικά τα ρήματα (μονάδες 6) και να εξηγήσετε σύντομα το επικοινωνιακό αποτέλεσμα του μετασχηματισμού αυτού (μονάδες 5).

Μονάδες 15

ΘΕΜΑ 4 (μονάδες 15)

Πώς ερμηνεύεις τη στάση της κυρα-Μαρίας και του εργοδότη μετά την αποκάλυψη της φοιτητικής ιδιότητας του ήρωα της ιστορίας στο Κείμενο 2 (μονάδες 10); Ο ίδιος στο τέλος του αποσπάσματος δηλώνει ελεύθερος. Ποια η δική σου γνώμη (μονάδες 5); Να αναπτύξεις σε 120-150 λέξεις την απάντησή σου.

Μονάδες 15