Κείμενο 1

[Μαθήματα ζωής]

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί απόσπασμα των απαντήσεων του συγγραφέα Νίκου Δήμου σε συνέντευξη που έδωσε στο περιοδικό Esquire τον Ιανουάριο του 2007 (https://www.greekarchitects.gr/work/people/nikos-dimou/, διασκευή της συνέντευξης).

Βλέπω πολλούς ανθρώπους που γερνάνε και παραιτούνται. Μαραζώνουν. Εγώ όσο γερνάω επιταχύνω. Γκαζώνω. Επειδή έχω λιγότερο χρόνο στη διάθεσή μου, επιταχύνω για να ζήσω πιο πολλά πράγματα. Αυτό δεν νομίζω ότι είναι αντιπροσωπευτικό. Είμαι λίγο παράφρων.

Όσο περνούν τα χρόνια έχεις την εντύπωση ότι αλλάζεις, ότι τώρα ξέρεις περισσότερα από όσα ήξερες πριν από τριάντα χρόνια. Αμ δε. Απλώς τώρα τα εκφράζεις διαφορετικά.

Η τεχνολογία με κρατάει ζωντανό και ξύπνιο. Κάθε μέρα κάτι γίνεται. Είναι ο μόνος χώρος στον οποίο κάτι γίνεται. Σε άλλους δεν γίνεται τίποτα, σε άλλους πηγαίνουμε και ανάποδα.

Αν κάποιος ήθελε να με περιγράψει με μία λέξη, αυτή θα ήταν η «περιέργεια». Περιέργεια σε όλα τα επίπεδα. Διανοητική, φιλοσοφική, ό,τι θέλετε. Διέλυα τα παιχνίδια μου, όταν ήμουν παιδί. Δεν τα έσπαγα –τα αποσυναρμολογούσα. Και μετά τα επανα-συναρμολογούσα. Στα 13 μου έφτιαξα το πρώτο μου τεχνολογικό επίτευγμα, για το οποίο είμαι ακόμα και τώρα υπερήφανος: Ένα ραδιόφωνο με γαληνίτη¹. Με ένα χαρτόνι, ένα πηνίο, ένα κομμάτι γαληνίτη, ένα χερούλι, μια ακίδα και ένα ζευγάρι ακουστικά, μπορούσες να ακούσεις τους δύο σταθμούς της εποχής, χωρίς ρεύμα ή μπαταρίες. Είχα βρει τις οδηγίες σε ένα αμερικανικό περιοδικό.

Πήρα τον πρώτο μου υπολογιστή το 1985. Το Ίντερνετ είναι για μένα το σημαντικότερο πράγμα που εφηύρε ο άνθρωπος σε όλη του την ιστορία. Είμαι πανευτυχής που το πρόλαβα.

Το blog μου το ξεκίνησα για πλάκα, αλλά στην πραγματικότητα είναι ένα έργο. Και είναι κατά πάσα πιθανότητα το τελευταίο μου σημαντικό έργο, και ίσως και το πιο αξιόλογο. Το blog για έναν συγγραφέα είναι κάτι φανταστικό. Το βιβλίο είναι σαν μια μποτίλια στο πέλαγος –την πετάς και δεν ξέρεις πού θα φτάσει, ποιος θα την ανοίξει. Στο blog ο συγγραφέας είναι σαν τον ηθοποιό – έχει το κοινό απέναντί του και νιώθει την αντίδρασή του, και στο τέλος εισπράττει και το χειροκρότημα ή την αποδοκιμασία. Είναι σαν ένα βιβλίο που περιέχει και όλες τις σημειώσεις που έχουν κάνει στα περιθώρια όλοι όσοι το διάβασαν.

Αγαπώ τα τεχνολογικά επιτεύγματα που με προεκτείνουν ως άνθρωπο. Και το πλυντήριο και το ασανσέρ είναι τεχνολογικά επιτεύγματα, αλλά δεν με συναρπάζουν. Και δεν συναρπάζουν κανέναν – έχετε δει κάποιον να πλένει το πλυντήριό του τις Κυριακές; Το αυτοκίνητο είναι η κινητική μου προέκταση. Η φωτογραφία είναι προέκταση του ματιού μου. Ο υπολογιστής είναι προέκταση του μυαλού μου, της μνήμης μου. Το κινητό τηλέφωνο είναι η προέκταση της ικανότητάς μου να επικοινωνώ. Αυτές είναι οι πλευρές της τεχνολογίας που αγαπώ. Όλες τις χρησιμοποιώ – δεν μου αρέσει να ανεβαίνω 10 πατώματα με τις σκάλες – αλλά δεν έχω καμία προσωπική σχέση με το ασανσέρ. Μόνο όταν χαλάει.

Είμαι υπερήφανος γιατί έχω παραμείνει έντιμος. Το λέω κι ας ακούγεται λίγο βαρύγδουπο. Κατάφερα να περάσω μέσα από χώρους αρκετά δύσκολους – η διαφήμιση, οι επιχειρήσεις, η δημοσιογραφία – χωρίς συμβιβασμούς, χωρίς να κάνω κάτι για το οποίο να ντρέπομαι, πληρώνοντας υψηλό τίμημα μερικές φορές. Κατάφερα να διατηρήσω την ακεραιότητα και την παιδικότητά μου. Να μη γίνω ποτέ μεγάλος. Αυτό, ναι, νομίζω ότι είναι ένα επίτευγμα.

¹ Είδος ορυκτού, το κυριότερο μετάλλευμα, στο οποίο περιλαμβάνεται μόλυβδος.

Κείμενο 2

Επί σκηνής Στ΄

Το ποίημα είναι του Γ. Σεφέρη (1901-1971) και ανήκει στη συλλογή «Τρία κρυφά ποιήματα» του 1966. Βρίσκεται στη συγκεντρωτική έκδοση «Ποιήματα» (Αθήνα: Εκδόσεις «Ίκαρος»).

Πότε θα ξαναμιλήσεις;

Είναι παιδιά πολλών ανθρώπων τα λόγια μας.

Σπέρνουνται, γεννιούνται σαν τα βρέφη

ριζώνουν, θρέφουνται με το αίμα.

Όπως τα πεύκα 5

κρατούνε τη μορφή του αγέρα

ενώ ο αγέρας έφυγε, δεν είναι εκεί

το ίδιο τα λόγια

φυλάγουν τη μορφή του ανθρώπου

κι ο άνθρωπος έφυγε, δεν είναι εκεί. 10

Ίσως γυρεύουν να μιλήσουν τ' άστρα

που πάτησαν την τόση γύμνια σου μια νύχτα

ο Κύκνος ο Τοξότης ο Σκορπιός²

ίσως εκείνα.

Αλλά πού θα είσαι τη στιγμή που θα 'ρθει 15

εδώ σ' αυτό το θέατρο το φως;

² Ονόματα αστερισμών.

ΘΕΜΑΤΑ

ΘΕΜΑ 1 (μονάδες 35)

1ο υποερώτημα (μονάδες 10)

Ο συντάκτης του κειμένου 1 δηλώνει στον επίλογο υπερήφανος για την παιδικότητα που διατήρησε γερνώντας. Ποιες από τις παρακάτω (υπογραμμισμένες στο κείμενο) πληροφορίες είναι στοιχεία αυτής της παιδικότητας;

Μονάδες 10

2ο υποερώτημα (μονάδες 10)

Στην έβδομη παράγραφο του κειμένου 1 («Αγαπώ τα τεχνολογικά επιτεύγματα ... Μόνο όταν χαλάει.») ο συντάκτης αναφέρεται σε παραδείγματα. Ποια είναι αυτά (μονάδες 3); Με ποιο κριτήριο τα ταξινομεί ο συντάκτης σε δύο κατηγορίες (μονάδες 4); Και τι επιτυγχάνει συγκρίνοντας τις δύο αυτές κατηγορίες μεταξύ τους (μονάδες 3);

Μονάδες 10

3ο υποερώτημα (μονάδες 15)

Ο πίνακας που ακολουθεί περιέχει φράσεις από το κείμενο 1 (πρώτη στήλη, με τονισμένους χαρακτήρες μέσα στο κείμενο), εκφραστικές επιλογές που συνιστούν αυτές οι φράσεις (δεύτερη στήλη) και την σκοπιμότητα αυτών των επιλογών (τρίτη στήλη). Να αντιστοιχίσεις κάθε στοιχείο της πρώτης στήλης με ένα στοιχείο της δεύτερης και κάθε στοιχείο της δεύτερης με ένα στοιχείο της τρίτης στήλης.

Μονάδες 15

ΘΕΜΑ 4 (μονάδες 15)

Σε ποιους άλλους ανθρώπους ανήκουν τα λόγια καθενός μας, κατά τη γνώμη σου; Εσύ ποιους ανθρώπους θα ξεχώριζες ως προς αυτό το κριτήριο, για τα δικά σου λόγια δηλαδή; Να αναπτύξεις την απάντησή σου σε 120 - 150 λέξεις.

Μονάδες 15