Για να εκτυπώσετε το Θέμα πατήστε "Εκτύπωση"!

Τύπος Σχολείου: Γενικό Λύκειο Πηγή: Ι.Ε.Π. Αναγνώσθηκε: 1877 φορές Επικοινωνία
Μάθημα: Χημεία Τάξη: Α' Λυκείου
Κωδικός Θέματος: 38796 Θέμα: 2
Τελευταία Ενημέρωση: 20-Δεκ-2025 Ύλη: 1.5.2 Περιεκτικότητες Διαλυμάτων - Εκφράσεις περιεκτικότητας 1.5.3 Διαλυτότητα 2.4.4 Αριθμός οξείδωσης
Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)
Τύπος Σχολείου: Γενικό Λύκειο
Τάξη: Α' Λυκείου
Μάθημα: Χημεία
Θέμα: 2
Κωδικός Θέματος: 38796
Ύλη: 1.5.2 Περιεκτικότητες Διαλυμάτων - Εκφράσεις περιεκτικότητας 1.5.3 Διαλυτότητα 2.4.4 Αριθμός οξείδωσης
Τελευταία Ενημέρωση: 20-Δεκ-2025
Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)

Θέμα 2ο

2.1. Μια διατροφολόγος θέλει να μελετήσει την \(\%\) περιεκτικότητα του αερίου διοξειδίου του άνθρακα (\(CO_2\)) που βρίσκεται διαλυμένο σε διάφορα ανθρακούχα ποτά. Ο παρακάτω πίνακας δείχνει την ποσότητα του αερίου σε σχέση με την ποσότητα και το είδος του αναψυκτικού μέσα στο οποίο είναι διαλυμένο στις ίδιες συνθήκες πίεσης και θερμοκρασίας.

α) Να επιλέξετε ποια από τις παρακάτω μορφές περιεκτικότητας μπορεί να προσδιορίσει η διατροφολόγος όσον αφορά το \(CO_2\) από τα δεδομένα του πίνακα.

i) Όγκου κατ' όγκο (\(\%\ v/v\))

ii) Βάρους κατά βάρος (\(\%\ w/w\))

iii) Βάρους κατ' όγκο (\(\%\ w/v\))

(μονάδες 2)

β) Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας.

(μονάδες 4)

γ) Να εξηγήσετε ποιο από τα αναψυκτικά του πίνακα έχει τη μεγαλύτερη \(\%\) περιεκτικότητα σε \(CO_2\).

(μονάδες 6)

Μονάδες 12

2.2. Η επιλογή κατάλληλης θερμοκρασίας και πίεσης κατά την παραγωγή των αναψυκτικών είναι κρίσιμη για την ποιότητα της γεύσης τους. Ο παρακάτω πίνακας δείχνει τη μεταβολή της διαλυτότητας του \(CO_2\) (σε \(g\)) σε ένα λίτρο (\(L\)) αναψυκτικού σόδας, καθώς αλλάζει η θερμοκρασία και η πίεση κατά τη διάρκεια της παραγωγής του:

α) Με βάση τα δεδομένα του πίνακα να εξηγήσετε πώς επηρεάζει τη διαλυτότητα του \(CO_2\) στη σόδα:

i) Η αύξηση της θερμοκρασίας

ii) Η αύξηση της πίεσης

(μονάδες 6)

β) Να εξηγήσετε για ποιο ζεύγος τιμών θερμοκρασίας και πίεσης του πίνακα η διαλυτότητα του \(CO_2\) στη σόδα γίνεται μέγιστη.

(μονάδα 1)

γ) Εκτός από \(CO_2\), το αναψυκτικό της σόδας περιέχει και ιόντα \(Na^+\) και \(HCO_3^-\). Να προσδιορίσετε τον Α.Ο. του άνθρακα:

i) Στο \(CO_2\)

ii) Στο \(HCO_3^-\)

(μονάδες 6)

Μονάδες 13

Ενδεικτικές απαντήσεις

2.1.

α) Σωστή επιλογή η (iii).

β) Στον πίνακα φαίνεται ότι η διαλυμένη ουσία (το αέριο \(CO_2\)) δίνεται σε γραμμάρια και το διάλυμα (το αναψυκτικό) δίνεται σε \(mL\), άρα πρόκειται για περιεκτικότητα \(\%\) βάρους κατ' όγκο (\(\%\ w/v\)).

γ) Για να συγκρίνουμε την \(\%\) περιεκτικότητα των αναψυκτικών σε \(CO_2\), θα πρέπει η ποσότητα του κάθε αναψυκτικού να αναφέρεται στα \(100\ mL\). Στην περίπτωση της λεμονάδας η ποσότητα του \(CO_2\) στα \(100\ mL\) θα είναι η μισή από αυτήν που αναγράφεται στον πίνακα, δηλαδή \(1,12\ g:2=0,56\ g\). Με βάση τον υπολογισμό αυτό καθώς και με βάση τα υπόλοιπα δεδομένα του πίνακα, συμπεραίνουμε ότι το αναψυκτικό που έχει τη μεγαλύτερη \(\%\ w/v\) περιεκτικότητα σε \(CO_2\) είναι το ενεργειακό ποτό.

2.2.

α)

i) Με βάση τα δεδομένα του πίνακα, για σταθερή πίεση \(3\ atm\), καθώς η θερμοκρασία αυξάνεται από \(1\) έως \(40\ ^0\ C\), η ποσότητα του \(CO_2\) που βρίσκεται διαλυμένο μέσα στη σόδα μειώνεται. Αυτό συμβαίνει γιατί η διαλυτότητα των αερίων μειώνεται με την αύξηση της θερμοκρασίας, αφού μέρος του αερίου απομακρύνεται από το αναψυκτικό.

ii) Από τα δεδομένα του πίνακα φαίνεται ότι για σταθερή θερμοκρασία \(20\ ^0\ C\) και, καθώς η πίεση αυξάνεται από \(4\) σε \(5\ atm\), η ποσότητα του \(CO_2\) που βρίσκεται διαλυμένο μέσα στη σόδα αυξάνεται. Αυτό συμβαίνει γιατί η διαλυτότητα των αερίων αυξάνεται με την αύξηση της πίεσης.

β) Η μέγιστη διαλυτότητα ενός αερίου σε ένα αναψυκτικό επιτυγχάνεται σε χαμηλότερη θερμοκρασία και σε υψηλότερη πίεση. Άρα, σύμφωνα με τα δεδομένα του πίνακα, το ζεύγος τιμών θερμοκρασίας και πίεσης για το οποίο επιτυγχάνεται η μέγιστη διαλυτότητα του \(CO_2\) στη σόδα είναι: θερμοκρασία \(20\ ^0\ C\) και πίεση \(5\ atm\).

γ) Οι αριθμοί οξείδωσης για το υδρογόνο είναι \(+1\) και για το οξυγόνο είναι \(-2\). Αν \(x\) είναι ο αριθμός οξείδωσης του \(C\), τότε:

i) Για το \(CO_2\) θα ισχύει: \(x+2\cdot (-2)=0\Rightarrow x=4\).

ii) Για το \(HCO_3^-\) θα ισχύει: \(1\cdot (+1)+x+3\cdot (-2)=-1\Rightarrow x=4\).