Για να εκτυπώσετε το Θέμα πατήστε "Εκτύπωση"!
| Τύπος Σχολείου: | Γενικό Λύκειο | Πηγή: Ι.Ε.Π. | Αναγνώσθηκε: 958 φορές Επικοινωνία | |
|---|---|---|---|---|
| Μάθημα: | Άλγεβρα | Τάξη: | Α' Λυκείου | |
| Κωδικός Θέματος: | 38811 | Θέμα: | 4 | |
| Τελευταία Ενημέρωση: | 21-Μαρ-2026 | Ύλη: | 2.3. Απόλυτη Τιμή Πραγματικού Αριθμού 6.2. Γραφική Παράσταση Συνάρτησης 6.3. Η Συνάρτηση ƒ(x) = αx + β | |
| Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida) | ||||
| Τύπος Σχολείου: | Γενικό Λύκειο | ||
|---|---|---|---|
| Τάξη: | Α' Λυκείου | ||
| Μάθημα: | Άλγεβρα | ||
| Θέμα: | 4 | ||
| Κωδικός Θέματος: | 38811 | ||
| Ύλη: | 2.3. Απόλυτη Τιμή Πραγματικού Αριθμού 6.2. Γραφική Παράσταση Συνάρτησης 6.3. Η Συνάρτηση ƒ(x) = αx + β | ||
| Τελευταία Ενημέρωση: 21-Μαρ-2026 | |||
| Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida) | |||
ΘΕΜΑ 4
Δύο ξαδέρφια, ο Γιώργος και ο Νίκος, ζούν στο Αγρίνιο και στην Καβάλα αντίστοιχα. Αποφάσισαν μία ημέρα του Μαρτίου να καταγράψουν ταυτόχρονα τις θερμοκρασίες στις πόλεις τους ανά τρίωρο κατά τη διάρκεια ενός ολόκληρου 24ώρου και έφτιαξαν τον παρακάτω πίνακα.
| Ώρα (\(x\)) | Θερμοκρασία (\(T\)) στο Αγρίνιο (°C) | Θερμοκρασία (\(T\)) στην Καβάλα (°C) |
|---|---|---|
| 00:00 (0) | 10 | 7 |
| 03:00 (3) | 12.5 | 9.5 |
| 06:00 (6) | 15 | 12 |
| 09:00 (9) | 17.5 | 14.5 |
| 12:00 (12) | 20 | 17 |
| 15:00 (15) | 22,5 | 19,5 |
| 18:00 (18) | 19 | 16 |
| 21:00 (21) | 15,5 | 12,5 |
| 00:00 (24) | 12 | 9 |
α) Ποια είναι η διαφορά της θερμοκρασίας για κάθε ένα από τα διαδοχικά τρίωρα σε κάθε μία από τις δύο πόλεις το συγκεκριμένο 24ωρο που καταγράφηκαν οι θερμοκρασίες από τα δύο ξαδέρφια; Τι παρατηρείτε;
(Μονάδες 4)
β) Με βάση τις τιμές από τα διαδοχικά τρίωρα που κατέγραψαν τη συγκεκριμένη ημέρα τα δύο ξαδέρφια στις πόλεις τους, σκέφτηκαν να χρησιμοποιήσουν από μία σχέση της μορφής \(Τ(x)=ax+β\), για να εκφράσουν τη θερμοκρασία ως συνάρτηση της ώρας (\(x\)).
i. Να σχεδιάσετε τις γραφικές παραστάσεις που παριστάνουν τις θερμοκρασίες των δύο πόλεων αυτό το 24ωρο ακολουθώντας τη σκέψη των δύο παιδιών.
(Μονάδες 7)
ii. Ποιος από τους παρακάτω τύπους συνάρτησης θα μπορούσε να αναπαριστά τη θερμοκρασία \(T_{A}\) στην πόλη του Αγρινίου ως συνάρτηση της ώρας (\(x\)), σύμφωνα με τη σκέψη των δύο παιδιών;
$$T_{A}(x)=\begin{cases} -\dfrac{5}{6}\cdot x+40\ \text{,}\ & για \ \ 0\le x\le 12 \\ \dfrac{7}{6}\cdot x+10\ \text{,}\ & για \ \ 15\le x\le 24 \end{cases}$$ $$T_{A}(x) =\begin{cases} \dfrac{5}{6}\cdot x+10\ \text{,}\ & για \ \ 0\le x\le 15 \\ -\dfrac{7}{6}x+40\ \text{,}\ & για \ \ 15\le x\le 24 \end{cases}$$ $$T_{A}(x)=\begin{cases} \dfrac{5}{6}\cdot x-10\ \text{,}\ & για \ \ 0\le x\le 12 \\ \dfrac{7}{6}-40\ \text{,}\ & για \ \ 15\le x\le 24 \end{cases}$$ $$T_{A}(x)=\begin{cases} -\dfrac{5}{6}\cdot x+10\ \text{,}\ & για \ \ 0\le x\le 15 \\ -\dfrac{7}{6}\cdot x+40\ \text{,}\ & για \ \ 15\le x\le 24 \end{cases}$$
(Μονάδες 5)
iii. Nα κατασκευάσετε αντίστοιχα και τον τύπο της θερμοκρασίας \(T_{K}\) στην Καβάλα ως συνάρτηση της ώρας (\(x\)), ακολουθώντας και πάλι τη σκέψη των παιδιών. (Μονάδες 5)
γ) Υπάρχει κάποια χρονική στιγμή του συγκεκριμένου 24ώρου στην οποία οι δύο πόλεις να έχουν την ίδια θερμοκρασία;
(Μονάδες 4)
Το παραπάνω θέμα αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του έργου: «Ανάπτυξη Δοκιμασιών Αξιολόγησης Δεξιοτήτων Εγγραμματισμού στα μαθήματα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας, της Άλγεβρας, της Φυσικής και της Χημείας Α’ Λυκείου Γενικού Λυκείου» Ανάδοχος: «Ειδικός Λογαριασμός Κονδυλίων Έρευνας (Ε.Λ.Κ.Ε) Πανεπιστημίου Ιωαννίνων» ΑΔΑΜ: 25SYMV016348911 2025-02-20.
ΛΥΣΗ
α) Για την πόλη του Αγρινίου:
$$|Τ_{Α}(3)-Τ_{Α}(0)|=|12,5-10|=|2,5|=2,5°C$$ $$|Τ_{Α}(6)-Τ_{Α}(3)|=|15-12,5|=|2,5|=2,5°C$$ $$|Τ_{Α}(9)-Τ_{Α}(6)|=|17,5-15|=|2,5|=2,5°C$$ $$|Τ_{Α}(12)-Τ_{Α}(9)|=|20-17,5|=|2,5|=2,5°C$$ $$|Τ_{Α}(15)-Τ_{Α}(12)|=|20-17,5|=|2,5|=2,5°C$$ $$|Τ_{Α}(18)-Τ_{Α}(15)|=|19-22,5|=|-3,5|=3,5°C$$ $$|Τ_{Α}(21)-Τ_{Α}(18)|=|15,5-19|=|-3,5|=3,5°C$$ $$|Τ_{Α}(24)-Τ_{Α}(21)|=|12-15,5|=|-3,5|=3,5°C$$
Η θερμοκρασία στην πόλη του Αγρινίου από τις \(12\) τα μεσάνυχτα \((00:00)\) έως και τις και \(15.00\) το μεσημέρι είναι ανοδική με σταθερή θετική διαφορά μεταξύ των τρίωρων στους \(2,5^οC\), ενώ μετά τις \(15:00\), σύμφωνα με τις καταγεγραμμένες μετρήσεις των παιδιών, είναι καθοδική με μεγαλύτερη σταθερή διαφορά \(3,5^οC\) .
Για την πόλη της Καβάλας:
$$|Τ_{Κ}(3)-Τ_{Κ}(0)|=|9,5-7|=|2,5|=2,5°C$$ $$|Τ_{Κ}(6)-Τ_{Κ}(3)|=|12-9,5|=|2,5|=2,5°C$$ $$|Τ_{Κ}(9)-Τ_{Κ}(6)|=|14,5-12|=|2,5|=2,5°C$$ $$|Τ_{Κ}(12)-Τ_{Κ}(9)|=|17-14,5|=|2,5|=2,5°C$$ $$|Τ_{Κ}(15)-Τ_{Κ}(12)|=|19,5-17|=|2,5|=2,5°C$$ $$|Τ_{Κ}(18)-Τ_{Κ}(15)|=|16-19,5|=|-3,5|=3,5°C$$ $$|Τ_{Κ}(21)-Τ_{Κ}(18)|=|12,5-16|=|-3,5|=3,5°C$$ $$|Τ_{Κ}(24)-Τ_{Κ}(21)|=|9-12,5|=|-3,5|=3,5°C$$
Η θερμοκρασία στην πόλη της Καβάλας από τις \(12\) τα μεσάνυχτα \((00:00)\) έως και τις και \(15.00\) το μεσημέρι είναι ανοδική με σταθερή θετική διαφορά μεταξύ των τρίωρων στους \(2,5^ο C\), ενώ μετά τις \(15:00\) μέχρι τα μεσάνυχτα \((24:00)\), σύμφωνα με τις καταγεγραμμένες μετρήσεις των παιδιών, είναι καθοδική με μεγαλύτερη σταθερή διαφορά \(3,5^ο C\).
Παράλληλα, η διαφορά θερμοκρασίας στο Αγρίνιο από τις \(00:00\) μέχρι τις \(15:00\) είναι η ίδια με αυτή στην Καβάλα και η διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ \(15:00\) και \(24:00\) είναι επίσης η ίδια και στις δύο πόλεις.
β)
i. H \(T_{A}\) αντιστοιχεί στη γραφική παράσταση της θερμοκρασίας στο Αγρίνιο ως συνάρτηση της ώρας (\(x\)), ενώ η \(T_{K}\) για τη θερμοκρασία στην πόλη της Καβάλας ως συνάρτηση της ώρας \((x)\).

ii. Η συνάρτηση \(Τ_{Α}(x)\) είναι κλαδική και γραμμική, δηλαδή της μορφής \(Τ_{Α}(x)=ax+β\),
και αποτελείται από \(2\) κλάδους, έναν για τις ώρες από \(00:00\) έως \(15:00\) και άλλον έναν από \(15:00\) έως \(24:00\).
Για το Αγρίνιο για τις ώρες \(0\le x\le 12\) επιλέγουμε τις θερμοκρασίες δύο διαδοχικών τρίωρων του πίνακα μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα και υπολογίζουμε την κλίση της ευθείας, η οποία είναι:
\(α_{1}\) = \(\dfrac{12,5-10}{3-0}=\dfrac{2,5}{3}=\dfrac{5}{6}\).
Στη συνέχεια θα υπολογίσουμε το \(β_1\) :
Για \(x=0,\ T_{A}(0)=10\)
\(\Leftrightarrow 10=\dfrac{5}{6}\cdot 0 +β_1 \Leftrightarrow β_1=10\).
Άρα \(T_{A1}(x)=\dfrac{5}{6}\cdot x+10\)
Για το χρονικό διάστημα \(15\le x\le 24\) επιλέγουμε τις θερμοκρασίες δύο διαδοχικών τρίωρων του πίνακα και υπολογίζουμε την κλίση της ευθείας, η οποία είναι:
$$α_{2} = \dfrac{15,5-19}{21-18}=\dfrac{-3,5}{3}=\dfrac{-7}{6}$$
Στις \(18:00\) το μεσημέρι η θερμοκρασία είναι \(19^ο C\) άρα
\(Τ_{Α}(18)=19\)
\(\Leftrightarrow \dfrac{-7}{6}\cdot 18+β_2=19 \Leftrightarrow β_2=40\)
Άρα \(T_{A2}(x)=-\dfrac{7}{6}\cdot x+40\)
Τελικά, ο τύπος της συνάρτησης είναι:
$$T_{Α(x)} = \begin{cases} \dfrac{5}{6}\cdot x+10\ \text{,}\ & για\ \ 0\le x\le 15 \\ -\dfrac{7}{6}\cdot x+40\ \text{,}\ & για 15\le x\le 24 \end{cases}$$
Άρα ο σωστός τύπος είναι ο \(2\).
iii. Για τον τύπο της Καβάλας θα υπολογίσουμε το
\(α_{3}\) για τις ώρες \(0\le x\le 12\) : \(α_{3}= \dfrac{9,5-7}{3-0}=\dfrac{2,5}{3}=\dfrac{5}{6}\)
και για \(x=6\) η θερμοκρασία είναι \(12℃\).
Άρα \(T_{K}(6)=\dfrac{5}{6}\cdot 6+β_3\)
\(\Leftrightarrow 12=5+β_3 \Leftrightarrow β_3=7\).
\(T_{K1}(x)=\dfrac{5}{6}\cdot x+7, 0\le x\le 12\)
Aντίστοιχα, το \(α_{4}\) για τις ώρες \(15:00\) έως \(24:00\) : \(α_{4}= \dfrac{12,5-16}{21-18}=\dfrac{-3,5}{3}=\dfrac{-7}{6}\).
Για \(x=18\) η θερμοκρασία είναι \(16^ο C\).
Άρα, \(T_{K}(18)=16\)
\(\Leftrightarrow -\dfrac{7}{6}\cdot 18+β_4=16 \Leftrightarrow β_4=37\)
\(Τ_{2}(x)= -\dfrac{7}{6}\cdot x+37\)
$$Τκ(x)=\begin{cases} \dfrac{5}{6}\cdot x+7\ \text{,}\ & για \ \ 0\le x\le 15 \\ -\dfrac{7}{6}\cdot x+37\ \text{,}\ & για \ \ 15\le x\le 24 \end{cases}$$
γ) Από τη γραφική παράσταση παρατηρούμε ότι οι δύο γραφικές παραστάσεις δεν τέμνονται σε κανένα σημείο, άρα δεν υπάρχει χρονική στιγμή στην οποία οι δύο πόλεις να έχουν την ίδια θερμοκρασία ταυτόχρονα αυτή την ημέρα του Μαρτίου. Αυτό μπορούμε να το συμπεράνουμε επίσης και από το ότι οι συντελεστές διεύθυνσης είναι ίσοι στα αντίστοιχα χρονικά διαστήματα, που σημαίνει ότι τα ευθύγραμμα τμήματα είναι παράλληλα στα ίδια χρονικά διαστήματα, άρα δεν τέμνονται σε κάποιο σημείο.