Για να εκτυπώσετε το Θέμα πατήστε "Εκτύπωση"!

Έναρξη Θερινών: 15 Ιουνίου
Έναρξη Θερινών: 15/6
Πληροφορίες
Επισήμανση θέματος Επισήμανση Προσθήκη στις Εκτυπώσεις Προσθήκη Εκτύπωση Μεμονωμένου Θέματος
Τύπος Σχολείου: Γενικό Λύκειο Πηγή: Ι.Ε.Π. Αναγνώσθηκε: 1942 φορές Επικοινωνία
Μάθημα: Χημεία Τάξη: Α' Λυκείου
Κωδικός Θέματος: 38817 Θέμα: 2
Τελευταία Ενημέρωση: 15-Μαΐ-2026 Ύλη: 3.5.3 Οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις 3.5.4 Μεταθετικές αντιδράσεις
Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)
Τύπος Σχολείου: Γενικό Λύκειο
Τάξη: Α' Λυκείου
Μάθημα: Χημεία
Θέμα: 2
Κωδικός Θέματος: 38817
Ύλη: 3.5.3 Οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις 3.5.4 Μεταθετικές αντιδράσεις
Τελευταία Ενημέρωση: 15-Μαΐ-2026
Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)
Αρχείο Εκφώνησης (PDF) Αρχείο Εκφώνησης (DOC)

Θέμα 2ο

2.1 Στο Εργαστήριο Χημείας οι μαθητές/τριες καλούνται να ελέγξουν ποιες από τις παρακάτω χημικές αντιδράσεις πραγματοποιούνται.

  1. \(Pt(s)+HCl(aq)\rightarrow\)
  2. \(Fe(s)+CuSO_4(aq)\rightarrow\)
  3. \(Cu(s)+Zn(NO_3)_2(aq)\rightarrow\)
  4. \(H_3PO_4(aq)+NaOH(aq)\rightarrow\)

α) Να συμπληρώσετε τις χημικές εξισώσεις για όσες αντιδράσεις πραγματοποιούνται και να εξηγήσετε ποια/ποιες δεν πραγματοποιείται/ούνται.

(μονάδες 8)

β) Να χαρακτηρίσετε την καθεμιά από τις παραπάνω αντιδράσεις ως απλής αντικατάστασης, διπλής αντικατάστασης ή εξουδετέρωσης.

(μονάδες 4)

Μονάδες 12

2.2. Η Σοφία παρασκεύασε στο εργαστήριο τέσσερα διαλύματα αντιδραστηρίων:

$$AgNO_3,\quad BaCl_2,\quad H_2SO_4,\quad Na_2CO_3.$$

Τα τοποθέτησε σε τέσσερις πανομοιότυπες φιάλες (Α, Β, Γ και Δ), αλλά ξέχασε να τους βάλει ετικέτες. Την επόμενη μέρα μαζί με τον Σπύρο προσπάθησαν να εντοπίσουν ποια ουσία περιέχει κάθε φιάλη. Γι' αυτό ανάμειξαν σε δοκιμαστικούς σωλήνες σταγόνες από τα τέσσερα διαλύματα. Οι παρατηρήσεις τους συνοψίζονται στον Πίνακα 1.

Πίνακας 1: Εργαστηριακές παρατηρήσεις της Σοφίας και του Σπύρου.

Ο Σπύρος και η Σοφία, αφού συμβουλεύθηκαν τον Πίνακα 2, έβαλαν τελικά σωστά τις ετικέτες στα διαλύματα.

Πίνακας 2: Συνήθη ιζήματα του \(Ag^+\) και του \(Ba^{2+}\).

Παρατήρηση: Ο \(Ag_2SO_4\), το \(BaBr_2\) και το \(BaI_2\) είναι διαλυτά στις συνθήκες του πειράματος.

α) Για ποιο λόγο παράγονται φυσαλίδες αερίου κατά την ανάμειξη σταγόνων από τα διαλύματα των φιαλών Α και Β; Να γράψετε την εξίσωση της αντίδρασης που πραγματοποιήθηκε.

(μονάδες 4)

β) Για ποιο λόγο δεν σχηματίσθηκε ίζημα ούτε αέριο κατά την ανάμειξη σταγόνων από τα διαλύματα των φιαλών Α και Γ;

(μονάδες 6)

γ) Να εξηγήσετε ποιο διάλυμα περιέχεται σε κάθε φιάλη.

(μονάδες 3)

Μονάδες 13

Αρχείο Απάντησης (PDF) Αρχείο Απάντησης (DOC)

Ενδεικτικές Απαντήσεις

2.1.

α)

  1. \(Pt(s)+HCl(aq)\rightarrow\) δεν γίνεται.
  2. \(Fe(s)+CuSO_4(aq)\rightarrow FeSO_4(aq)+Cu(s)\).
  3. \(Cu(s)+Zn(NO_3)_2(aq)\rightarrow\) δεν γίνεται.
  4. \(H_3PO_4(aq)+3NaOH(aq)\rightarrow Na_3PO_4(aq)+3H_2O(l)\).

Η αντίδραση \((1)\) δεν γίνεται, γιατί ο \(Pt\) είναι λιγότερο δραστικός από το όξινο υδρογόνο των οξέων.

Αποδεκτό και το «επειδή ο \(Pt\) είναι μετά το \(H\) στη σειρά δραστικότητας».

Η αντίδραση \((3)\) δεν γίνεται, γιατί ο \(Zn\) είναι πιο δραστικό μέταλλο, άρα ο \(Cu\) δεν μπορεί να τον αντικαταστήσει στις ενώσεις του.

Αποδεκτό και το: «ο \(Cu\) είναι λιγότερο δραστικός από τον \(Zn\)» ή το «ο \(Cu\) είναι μετά τον \(Zn\) στη σειρά δραστικότητας».

β)

  1. --
  2. Απλής αντικατάστασης
  3. --
  4. Εξουδετέρωσης

2.2.

α) Οι φυσαλίδες αερίου είναι \(CO_2\) και προέρχονται από τη διάσπαση του ανθρακικού άλατος από οξύ. Παράγεται σύμφωνα με την εξίσωση:

\(H_2SO_4(aq)+Na_2CO_3(aq)\rightarrow Na_2SO_4(aq)+CO_2(g)+H_2O(l)\).

β) Από την προηγούμενη δοκιμασία ξέρουμε ότι στις φιάλες Α και Β περιέχονται τα \(H_2SO_4\) και \(Na_2CO_3\), χωρίς να ξέρουμε ποια φιάλη περιέχει το καθένα.

Αν στην Α έχουμε το \(H_2SO_4\) και στη Γ το \(BaCl_2\), κατά την ανάμειξη θα σχηματιζόταν λευκό ίζημα \(BaSO_4\), ΑΤΟΠΟ.

Αν στην Α έχουμε το \(H_2SO_4\) και στη Γ τον \(AgNO_3\), κατά την ανάμιξη δεν θα σχηματιζόταν κάποιο ίζημα, ΔΕΚΤΟ.

Αν στην Α έχουμε το \(Na_2CO_3\) και στη Γ το \(BaCl_2\), κατά την ανάμειξη θα σχηματιζόταν λευκό ίζημα \(BaCO_3\), ΑΤΟΠΟ.

Αν στην Α έχουμε το \(Na_2CO_3\) και στη Γ τον \(AgNO_3\), κατά την ανάμειξη θα σχηματιζόταν καφέ ίζημα \(Ag_2CO_3\), ΑΤΟΠΟ.

Επομένως, στις φιάλες Α και Γ υπήρχαν, αντίστοιχα, τα \(H_2SO_4\) και \(AgNO_3\) και γι' αυτό δεν σχηματίστηκε κάποιο ίζημα.

γ) Συνοψίζοντας, στην Α έχουμε το \(H_2SO_4\), στη Β έχουμε το \(Na_2CO_3\), στη Γ έχουμε τον \(AgNO_3\) και αναγκαστικά στη Δ έχουμε το \(BaCl_2\).