Για να εκτυπώσετε το Θέμα πατήστε "Εκτύπωση"!

Τύπος Σχολείου: Γενικό Λύκειο Πηγή: Ι.Ε.Π. Αναγνώσθηκε: 1391 φορές Επικοινωνία
Μάθημα: Άλγεβρα Τάξη: Α' Λυκείου
Κωδικός Θέματος: 38831 Θέμα: 4
Τελευταία Ενημέρωση: 07-Μαΐ-2026 Ύλη: 2.2. Διάταξη Πραγματικών Αριθμών 5.3. Γεωμετρική πρόοδος
Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)
Τύπος Σχολείου: Γενικό Λύκειο
Τάξη: Α' Λυκείου
Μάθημα: Άλγεβρα
Θέμα: 4
Κωδικός Θέματος: 38831
Ύλη: 2.2. Διάταξη Πραγματικών Αριθμών 5.3. Γεωμετρική πρόοδος
Τελευταία Ενημέρωση: 07-Μαΐ-2026
Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)

ΘΕΜΑ 4
Ένας καλλιτέχνης ζωγράφισε ένα σπιράλ τετραγώνων, στο οποίο τα μέσα των πλευρών ενός τετραγώνου είναι οι κορυφές του επόμενου, όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήμα.

α)

  1. Αν η πλευρά ενός τετραγώνου είναι \(4\ cm\), να χρησιμοποιήσετε το πυθαγόρειο θεώρημα, για να υπολογίσετε την πλευρά του αμέσως μικρότερου τετραγώνου.
    (Μονάδες 4)

  2. Να αποδείξετε ότι, αν η πλευρά ενός τετραγώνου είναι \(x\) και η πλευρά του αμέσως μικρότερου είναι \(y\), τότε \(\dfrac{y}{x}=\dfrac{1}{\sqrt{2}}\).

    (Μονάδες 5)

β) Αν η πλευρά του αρχικού τετραγώνου είναι \(α\ cm\), να αποδείξετε ότι τα μήκη των πλευρών των διαδοχικών τετραγώνων είναι όροι γεωμετρικής προόδου \((α_{ν})\) με γενικό όρο \(α_{ν}=α(\dfrac{1}{\sqrt{2}})^{ν-1}\).
(Μονάδες 8)

γ) Ο καλλιτέχνης αποφάσισε να ζωγραφίσει 6 διαδοχικά τετράγωνα και η πλευρά του τελευταίου τετραγώνου να είναι μεγαλύτερη από \(1\ cm\), ώστε το σχέδιο να είναι ευκρινές. Επέλεξε το αρχικό τετράγωνο να έχει πλευρά \(6\ cm\). Είναι σωστή η επιλογή του αυτή; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.
(Μονάδες 8)

Το παραπάνω θέμα αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του έργου: «Ανάπτυξη Δοκιμασιών Αξιολόγησης Δεξιοτήτων Εγγραμματισμού στα μαθήματα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας, της Άλγεβρας, της Φυσικής και της Χημείας Α’ Λυκείου Γενικού Λυκείου» Ανάδοχος: «Ειδικός Λογαριασμός Κονδυλίων Έρευνας (Ε.Λ.Κ.Ε) Πανεπιστημίου Ιωαννίνων» ΑΔΑΜ: 25SYMV016348911 2025-02-20.

ΛΥΣΗ

α)
Η πλευρά κάθε τετραγώνου είναι υποτείνουσα, έστω \(υ\), ενός ορθογωνίου τριγώνου το οποίο σχηματίζει με τα μισά των πλευρών του προηγούμενου, μεγαλύτερου, από αυτό. Άρα, αν το μεγαλύτερο τετράγωνο έχει πλευρά \(4\ cm\), οι κάθετες πλευρές του ορθογωνίου τριγώνου θα είναι \(\dfrac{4}{2}=2\ cm\). Από το πυθαγόρειο θεώρημα έχουμε ότι για την υποτείνουσα \(υ\) ισχύει :

$$υ^{2}=2^{2}+2^{2}=8$$

οπότε \(υ=\sqrt{8}=2\sqrt{2}\ cm\).
Όπως και στο ερώτημα α)i., η πλευρά \(y\) του μικρού τετραγώνου είναι η υποτείνουσα ενός ορθογωνίου τριγώνου με κάθετες πλευρές \(\dfrac{x}{2}\). Από το πυθαγόρειο θεώρημα έχουμε ότι

$$y^{2}=(\dfrac{x}{2})^{2}+(\dfrac{x}{2})^{2}$$

ή

$$y^{2}=\dfrac{2x^{2}}{4}$$

και επειδή \(y>0\), βρίσκουμε \(y=\dfrac{x}{\sqrt{2}}\) ή \(\dfrac{y}{x}=\dfrac{1}{\sqrt{2}}\).

β) Αν \(α_{\text{ν+1}}\) και \(α_{ν}\) οι πλευρές δύο διαδοχικών τετραγώνων, τότε από το προηγούμενο ερώτημα έχουμε ότι \(\dfrac{α_{\text{ν+1}}}{α_{ν}}=\dfrac{1}{\sqrt{2}}\). Άρα ο λόγος των πλευρών δύο διαδοχικών τετραγώνων είναι σταθερός και ίσος με \(\dfrac{1}{\sqrt{2}}\). Αυτό σημαίνει ότι οι πλευρές των τετραγώνων είναι όροι γεωμετρικής προόδου με λόγο \(λ=\dfrac{1}{\sqrt{2}}\) και πρώτο όρο την πλευρά του αρχικού τετραγώνου, δηλαδή \(α_{1}=α\). Οπότε \(α_{ν}=α(\dfrac{1}{\sqrt{2}})^{ν-1}\).

γ) Πρέπει
\(α_{6}>1\) ή \(6(\dfrac{1}{\sqrt{2}})^{5}>1\)
ή \(\dfrac{6}{4\sqrt{2}}>1\)
ή \(6>4\sqrt{2}\)
ή \(6^{2}>(4\sqrt{2})^{2}\) ή \(36>32\)

που ισχύει. Άρα, η επιλογή του είναι σωστή.