Για να εκτυπώσετε το Θέμα πατήστε "Εκτύπωση"!
| Τύπος Σχολείου: | Γενικό Λύκειο | Πηγή: Ι.Ε.Π. | Αναγνώσθηκε: 1689 φορές Επικοινωνία | |
|---|---|---|---|---|
| Μάθημα: | Χημεία | Τάξη: | Α' Λυκείου | |
| Κωδικός Θέματος: | 38839 | Θέμα: | 2 | |
| Τελευταία Ενημέρωση: | 08-Μαΐ-2026 | Ύλη: | 2.1.2 Κατανομή ηλεκτρονίων σε στιβάδες 2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας). Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα. 2.3.5 Ιοντικός ή ετεροπολικός δεσμός 2.3.7 Ομοιοπολικός δεσμός 2.4.4 Αριθμός οξείδωσης 2.4.6 Ονοματολογία ανόργανων χημικών ενώσεων 3.5.3 Οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις 3.5.4 Μεταθετικές αντιδράσεις | |
| Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida) | ||||
| Τύπος Σχολείου: | Γενικό Λύκειο | ||
|---|---|---|---|
| Τάξη: | Α' Λυκείου | ||
| Μάθημα: | Χημεία | ||
| Θέμα: | 2 | ||
| Κωδικός Θέματος: | 38839 | ||
| Ύλη: | 2.1.2 Κατανομή ηλεκτρονίων σε στιβάδες 2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας). Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα. 2.3.5 Ιοντικός ή ετεροπολικός δεσμός 2.3.7 Ομοιοπολικός δεσμός 2.4.4 Αριθμός οξείδωσης 2.4.6 Ονοματολογία ανόργανων χημικών ενώσεων 3.5.3 Οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις 3.5.4 Μεταθετικές αντιδράσεις | ||
| Τελευταία Ενημέρωση: 08-Μαΐ-2026 | |||
| Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida) | |||
Θέμα 2ο
2.1 Οι οδοντόκρεμες περιέχουν διάφορες χημικές ενώσεις, που συμβάλλουν στον καθαρισμό, την υγιεινή και την προστασία των δοντιών. Στον Πίνακα 1 καταγράφονται μερικές από αυτές.
Πίνακας 1. Μερικές από τις χημικές ενώσεις που περιέχουν οι οδοντόκρεμες.
α) Να γράψετε τα ονόματα των τριών χημικών ενώσεων που δεν εμφανίζονται στην αριστερή στήλη του Πίνακα 1.
(Μονάδες 3)
β) Λαμβάνοντας υπόψη τις πληροφορίες του Πίνακα 2, να κατατάξετε τις πέντε χημικές ενώσεις του Πίνακα 1 σε ιοντικές και ομοιοπολικές .
Πίνακας 2. Τα 20 πρώτα στοιχεία Περιοδικού Πίνακα.
(Μονάδες 5)
γ) Να γράψετε τις χημικές εξισώσεις των αντιδράσεων του \(CaCO_3\) και του \(MgO\) με το \(HCl\).
(Μονάδες 4)
Μονάδες 12
2.2 Η Ελένη παρατήρησε τον τρόπο με τον οποίο η γιαγιά της καθάρισε τα ασημένια μαχαιροπίρουνα που είχαν μαυρίσει με τον καιρό. Τα τοποθέτησε σε μια λεκάνη, στον πυθμένα της οποίας είχε στρώσει ένα φύλλο αλουμινόχαρτου και τα κάλυψε με νερό. Άφησε τα μαχαιροπίρουνα στη λεκάνη με το αλουμινόχαρτο και το νερό για μία νύχτα και το πρωί τα ασημικά έλαμπαν. Η Ελένη έκανε μια σύντομη αναζήτηση και βρήκε ότι το μαύρισμα των ασημικών οφείλεται στον σχηματισμό θειούχου αργύρου \((Ag_2S)\) στην επιφάνειά τους. Η χημική ένωση αυτή δημιουργείται, όταν τα ασημικά έρχονται σε επαφή με ενώσεις του θείου \((S)\) που υπάρχουν στην ατμόσφαιρα. Για τον καθαρισμό των ασημικών η Ελένη σκέφτηκε ότι πραγματοποιείται κάποια αντίδραση απλής αντικατάστασης.
α) Να γράψετε τα ονόματα των χημικών ενώσεων \(Η_2S\) και \(Ag_2O\). Επίσης, να βρείτε τον Αριθμό Οξείδωσης του \(S\) στο \(H_2S\) και του \(Ag\) στον \(Ag_2O\).
(Μονάδες 4)
β) Nα βρείτε σε ποια ομάδα και σε ποια περίοδο του Περιοδικού Πίνακα βρίσκεται το στοιχείο \(_{16}S\).
(Μονάδες 4)
γ) Η Ελένη σκέφτηκε ότι ο \(Ag_2S\) θα πρέπει να αντιδρά με το Αργίλιο (\(Al\)) του αλουμινόχαρτου.
i. Να συμπληρώσετε τη χημική εξίσωση \(Al+Ag_{2}S \rightarrow\)
ii. Να δώσετε μια εξήγηση, πέρα από το ότι αλουμινόχαρτο υπάρχει σε κάθε σπίτι, γιατί χρησιμοποιήθηκε αργίλιο (\(Al\) - αλουμινόχαρτο) κι όχι ένα άλλο μέταλλο, όπως ο χαλκός (\(Cu\)) ή σίδηρος (\(Fe\)), για τον καθαρισμό των ασημικών.
(Μονάδες 5)
Μονάδες 13
Το παραπάνω θέμα αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του έργου: «Ανάπτυξη Δοκιμασιών Αξιολόγησης Δεξιοτήτων Εγγραμματισμού στα μαθήματα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας, της Άλγεβρας, της Φυσικής και της Χημείας Α’ Λυκείου Γενικού Λυκείου» Ανάδοχος: «Ειδικός Λογαριασμός Κονδυλίων Έρευνας (Ε.Λ.Κ.Ε) Πανεπιστημίου Ιωαννίνων» ΑΔΑΜ: 25SYMV016348911 2025-02-20.
Ενδεικτικές απαντήσεις
2.1
α) \(NaF\): φθοριούχο νάτριο.
\(CaCO_3\): ανθρακικό ασβέστιο.
\(MgO\): οξείδιο του μαγνησίου.
β) Οι χημικές ενώσεις μεταξύ μετάλλου και αμετάλλου ή μετάλλου και πολυατομικού ανιόντος είναι ιοντικές. Στον Πίνακα 2 φαίνεται ότι τα \(Νa\), \(Mg\) και \(Ca\) είναι μέταλλα, ενώ τα \(O\) και \(F\) είναι αμέταλλα. Επίσης, γνωρίζουμε ότι το \({CO_3}^{2-}\) είναι πολυατομικό ανιόν. Επομένως, το \(NaF\), το \(MgO\) και το \(CaCO_3\) είναι ιοντικές ενώσεις.
Άλλη αποδεκτή απάντηση:
Ανάμεσα σε μέταλλο και αμέταλλα έχουμε ιοντικό δεσμό. Άρα, ιοντικές ενώσεις είναι οι εξής: \(NaF\), \(CaCO_3\), \(MgO\).
Ανάμεσα σε δύο ή περισσότερα αμέταλλα έχουμε ομοιοπολικό δεσμό. Άρα ομοιοπολικές ενώσεις είναι οι εξής: \(C_5H_{12}O_5\), \(C_{10}H_{20}O\).
γ) \(CaCO_{3}(s)+2HCl(aq) \rightarrow CaCl_{2}(aq)+CO_{2}(g)+H_{2}O(l)\)
\(MgO(s)+2HCl(aq) \rightarrow MgCl_{2}(aq)+H_{2}O(l)\).
2.2
α) \(Η_2S\): Υδρόθειο.
\(Αg_2Ο\): Οξείδιο του αργύρου.
Οι αριθμοί οξείδωσης είναι: για το υδρογόνο \(+1\) και για το οξυγόνο \(-2\). Έστω \(x\) ο αριθμός οξείδωσης του \(S\) στο υδρόθειο, τότε:
\(Η_2S\): \(2\cdot 1+1\cdot x=0 \Rightarrow x=-2\).
Έστω \(y\) ο αριθμός οξείδωσης του \(Ag\) οξείδιο του αργύρου, τότε:
\(Αg_2O\): \(2\cdot y+1\cdot (-2)=0 \Rightarrow y=1\).
β) \(_{16}S: Κ(2) L(8) M(6)\). Το \(S\) έχει τα ηλεκτρόνια κατανεμημένα σε τρεις \((3)\) στιβάδες, επομένως βρίσκεται στην \(3η\) περίοδο του Περιοδικού Πίνακα. Επίσης έχει \(6\) ηλεκτρόνια στην εξωτερική στιβάδα, επομένως βρίσκεται στη \(16\) (ή \(VIA\)) ομάδα του Περιοδικού Πίνακα.
γ)
i. \(2 Al+ 3Ag_{2}S \rightarrow Al_{2}S_{3}+6Ag\).
ii. Το αργίλιο \((Al)\) επιλέγεται, επειδή, σύμφωνα με τη σειρά δραστικότητας των μετάλλων, είναι πολύ πιο δραστικό τόσο από τον \(Ag\) όσο και από τον \(Cu\) ή τον \(Fe\).
(Με μέταλλα όπως ο \(Cu\) ή ο \(Fe\), η αντίδραση πιθανόν να απαιτούσε πολύ περισσότερο χρόνο ή να μη συνέβαινε αποτελεσματικά.)