Για να εκτυπώσετε το Θέμα πατήστε "Εκτύπωση"!
| Τύπος Σχολείου: | Γενικό Λύκειο | Πηγή: Ι.Ε.Π. | Αναγνώσθηκε: 1397 φορές Επικοινωνία | |
|---|---|---|---|---|
| Μάθημα: | Χημεία | Τάξη: | Α' Λυκείου | |
| Κωδικός Θέματος: | 38842 | Θέμα: | 2 | |
| Τελευταία Ενημέρωση: | 11-Ιαν-2026 | Ύλη: | 2.4.6 Ονοματολογία ανόργανων χημικών ενώσεων 3.5.3 Οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις 3.5.4 Μεταθετικές αντιδράσεις | |
| Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida) | ||||
| Τύπος Σχολείου: | Γενικό Λύκειο | ||
|---|---|---|---|
| Τάξη: | Α' Λυκείου | ||
| Μάθημα: | Χημεία | ||
| Θέμα: | 2 | ||
| Κωδικός Θέματος: | 38842 | ||
| Ύλη: | 2.4.6 Ονοματολογία ανόργανων χημικών ενώσεων 3.5.3 Οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις 3.5.4 Μεταθετικές αντιδράσεις | ||
| Τελευταία Ενημέρωση: 11-Ιαν-2026 | |||
| Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida) | |||
Θέμα 2ο
2.1 Σε ένα εργαστήριο πραγματοποιήθηκαν πειράματα (αντιδράσεις απλής αντικατάστασης), για να διαπιστωθεί η σειρά δραστικότητας ορισμένων λιγότερο συνηθισμένων μετάλλων. Στα πειράματα αυτά μελετήθηκαν τα μέταλλα Βισμούθιο, Κοβάλτιο, Μαγνήσιο και Χρώμιο. Τα αποτελέσματα των δοκιμασιών συνοψίζονται στον παρακάτω Πίνακα.
α) Αξιοποιώντας τις πληροφορίες της 1ης σειράς του Πίνακα, ο Μανώλης κατέληξε στην ακόλουθη σειρά δραστικότητας ανάμεσα στα τέσσερα μέταλλα:
\(Mg > Cr > Bi, Co\).
Να εξηγήσετε αν συμφωνείτε ή διαφωνείτε με τον Μανώλη.
(Μονάδες 5)
β) Αξιοποιώντας τις πληροφορίες της 2ης σειράς του Πίνακα, η Σωτηρία κατέληξε στην ακόλουθη σειρά δραστικότητας ανάμεσα στα τέσσερα μέταλλα:
\(Mg, Cr > Cο > Bi\).
Να εξηγήσετε αν συμφωνείτε ή διαφωνείτε με τη Σωτηρία.
(Μονάδες 5)
γ) Να κατατάξετε τα τέσσερα μέταλλα κατά φθίνουσα δραστικότητα και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.
(Μονάδες 2)
Μονάδες 12
2.2 Δίνονται τα ακόλουθα αντιδρώντα:
\(1.\) \(HCl(aq) + Ζn(s) \rightarrow\)
\(2.\) \(AgNO_3(aq) + CaCl_2(aq) \rightarrow\)
\(3.\) \(Ca(OH)_2(aq) + HBr(aq) \rightarrow\)
α) Να ονομάσετε τις ενώσεις \(ΗCl, AgNO_3\) και \(Ca(OH)_2\).
(Μονάδες 3)
β) Να συμπληρώσετε δύο από τις παραπάνω τρεις χημικές εξισώσεις και να εξηγήσετε γιατί πραγματοποιείται καθεμία από αυτές.
(Μονάδες 6)
γ) Κατά την αντίδραση 1. παράγεται αέριο υδρογόνο (\(H_2\)). Μια ομάδα φοιτητών κατέγραφε τον όγκο του παραγόμενου \(H_2\) κάθε \(10 s\) και τα αποτελέσματά τους απεικονίζονται στο παρακάτω γράφημα.
i. Ποιος ήταν ο όγκος του αερίου που παράχθηκε στα \(30\) δευτερόλεπτα;
(Μονάδες 2)
ii. H Νάσια λέει ότι η αντίδραση ολοκληρώθηκε στα \(50\ s\). Να εξηγήσετε αν το διάγραμμα επιβεβαιώνει ή όχι τον ισχυρισμό της Νάσιας.
(Μονάδες 2)
Μονάδες 13
Το παραπάνω θέμα αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του έργου: «Ανάπτυξη Δοκιμασιών Αξιολόγησης Δεξιοτήτων Εγγραμματισμού στα μαθήματα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας, της Άλγεβρας, της Φυσικής και της Χημείας Α’ Λυκείου Γενικού Λυκείου» Ανάδοχος: «Ειδικός Λογαριασμός Κονδυλίων Έρευνας (Ε.Λ.Κ.Ε) Πανεπιστημίου Ιωαννίνων» ΑΔΑΜ: 25SYMV016348911 2025-02-20.
Ενδεικτικές απαντήσεις
2.1
α) Η \(1η\) σειρά του πίνακα δείχνει ότι:
Το \(Mg\) αντικαθιστά το \(Cr^{3+}\), άρα είναι δραστικότερο από το \(Cr\).
Το \(Bi\) και το \(Co\) δεν αντικαθιστούν το \(Cr^{3+}\), άρα είναι λιγότερο δραστικά από το \(Cr\).
Συνεπώς: \(Mg > Cr > Bi, Co\). (1)
Συμφωνούμε με τον Μανώλη.
β) Η \(2η\) σειρά του πίνακα δείχνει ότι:
Το \(Mg\) αντικαθιστά το \(Cο^{2+}\), άρα είναι δραστικότερο από το \(Cο\).
Το \(Cr\) αντικαθιστά το \(Cο^{2+}\), άρα είναι δραστικότερο από το \(Cο\).
Το \(Bi\) δεν αντικαθιστά το \(Cο^{2+}\), άρα είναι λιγότερο δραστικό από το \(Cο\).
Συνεπώς: \(Mg, Cr > Cο > Bi\). (2)
Συμφωνούμε και με τη Σωτηρία.
γ) Από τις ανισότητες (1) και (2) προκύπτει ότι:
\(Mg > Cr > Cο > Bi\).
2.2
α) \(HCl\): Υδροχλώριο (ή υδροχλωρικό οξύ)
\(ΑgNO_3\): Νιτρικός άργυρος
\(Ca(OH)_2\): Υδροξείδιο του ασβεστίου.
β) Συμπληρώνει και επεξηγεί δύο από τις παρακάτω:
\(2 HCl(aq) + Ζn(s) \rightarrow ZnCl_2(aq) + H_2(g)\)
Πραγματοποιείται επειδή ο \(Zn\) είναι πιο δραστικός από το (όξινο) υδρογόνο. Πρόκειται για απλή αντικατάσταση.
\(2 AgNO_3(aq) + CaCl_2(aq) \rightarrow 2 AgCl(s) + Ca(NO_3)_2(aq)\)
Πραγματοποιείται επειδή σχηματίζεται ίζημα \(AgCl\). Πρόκειται για διπλή αντικατάσταση.
\(Ca(OH)_2(aq) + 2 HBr(aq) \rightarrow CaBr_2(aq) + 2 H_2O(l)\).
Πραγματοποιείται επειδή σχηματίζεται νερό (ελάχιστα ιοντιζόμενη ένωση). Πρόκειται για εξουδετέρωση.
γ)
i. Στα \(30\) δευτερόλεπτα έχουν παραχθεί περίπου \(70 mL\) υδρογόνου (\(H_2\)), σύμφωνα με το διάγραμμα.
ii. Παρατηρούμε ότι η καμπύλη παραγωγής \(H_2\) γίνεται παράλληλη με τον άξονα του χρόνου, περίπου από τη στιγμή \(70\ s\) και μετά. Αυτό σημαίνει ότι δεν παράγεται άλλο \(H_2\), άρα η αντίδραση ολοκληρώθηκε. Επομένως, το διάγραμμα δεν επιβεβαιώνει τον ισχυρισμό της Νάσιας.