Για να εκτυπώσετε το Θέμα πατήστε "Εκτύπωση"!

Τύπος Σχολείου: Γενικό Λύκειο Πηγή: Ι.Ε.Π. Αναγνώσθηκε: 2397 φορές Επικοινωνία
Μάθημα: Άλγεβρα Τάξη: Α' Λυκείου
Κωδικός Θέματος: 38861 Θέμα: 4
Τελευταία Ενημέρωση: 07-Μαΐ-2026 Ύλη: 2.1. Οι Πράξεις και οι Ιδιότητές τους 2.2. Διάταξη Πραγματικών Αριθμών 3.1. Εξισώσεις 1ου Βαθμού 3.3. Εξισώσεις 2ου Βαθμού
Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)
Τύπος Σχολείου: Γενικό Λύκειο
Τάξη: Α' Λυκείου
Μάθημα: Άλγεβρα
Θέμα: 4
Κωδικός Θέματος: 38861
Ύλη: 2.1. Οι Πράξεις και οι Ιδιότητές τους 2.2. Διάταξη Πραγματικών Αριθμών 3.1. Εξισώσεις 1ου Βαθμού 3.3. Εξισώσεις 2ου Βαθμού
Τελευταία Ενημέρωση: 07-Μαΐ-2026
Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)

ΘΕΜΑ 4
Υπάρχουν αρκετοί τύποι για τον υπολογισμό της δόσης ενός φαρμάκου για παιδιά με βάση τη δόση για ενήλικες. Κάποιοι από αυτούς χρησιμοποιούν την ηλικία του παιδιού και κάποιοι το σωματικό του βάρος. Οι τύποι που δίνονται στη συνέχεια χρησιμοποιούν την ηλικία του παιδιού και ισχύουν για παιδιά με μέσο βάρος και μέση ανάπτυξη.
Τύπος του Γιουνγκ (Young’s Formula): \(\text{Δόση για παιδιά}=\dfrac{ε}{ε+12}\cdot \text{Δόση για ενήλικες}\), όπου \(ε\) είναι η ηλικία του παιδιού (σε έτη) από ενός έτους μέχρι \(12\) ετών.
Τύπος του Φράιντ (Fried’s Formula): \(\text{Δόση για παιδιά}=\dfrac{μ}{150}\cdot \text{Δόση για ενήλικες}\), όπου \(μ\) είναι η ηλικία του παιδιού (σε μήνες) έως \(24\) μηνών.
α) Αν το παιδί είναι \(1,5\) έτους, να βρείτε τι μέρος της δόσης που αντιστοιχεί στον ενήλικα θα πάρει το παιδί, χρησιμοποιώντας καθέναν από τους δύο παραπάνω τύπους.
(Μονάδες 4)
β)
i. Να βρείτε, χρησιμοποιώντας τον τύπο του Γιουνγκ, πόσων ετών πρέπει να είναι το παιδί, για να πάρει δόση φαρμάκου \(60 mgr\), εάν η δόση για τον ενήλικα είναι \(300 mg\).
(Μονάδες 5)
ii. Να δείξετε ότι σύμφωνα με τον τύπο του Φράιντ, για τη δόση του παιδιού ισχύει:
\(0 < \text{Δόση για παιδιά}\le \dfrac{4}{25}\cdot \text{Δόση για ενήλικες}\).
(Μονάδες 5)

iii. Θα μπορούσε με βάση τον τύπο του Φράιντ η δόση για το παιδί να είναι \(60\ mgr\), αν η δόση για τον ενήλικα είναι \(300\ mgr\) ; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.
(Μονάδες 5)
γ) Θα μπορούσε σε κάποια ηλικία το παιδί να πάρει την ίδια δόση του φαρμάκου με βάση και τους δύο παραπάνω τύπους; Να εξηγήσετε τη σκέψη σας.
(Μονάδες 6)

Το παραπάνω θέμα αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του έργου: «Ανάπτυξη Δοκιμασιών Αξιολόγησης Δεξιοτήτων Εγγραμματισμού στα μαθήματα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας, της Άλγεβρας, της Φυσικής και της Χημείας Α’ Λυκείου Γενικού Λυκείου» Ανάδοχος: «Ειδικός Λογαριασμός Κονδυλίων Έρευνας (Ε.Λ.Κ.Ε) Πανεπιστημίου Ιωαννίνων» ΑΔΑΜ: 25SYMV016348911 2025-02-20.

ΛΥΣΗ
α) Σύμφωνα με τον τύπο του Γιουνγκ έχουμε:

$$\text{Δόση για παιδιά}=\dfrac{1,5}{1,5+12}\cdot \text{Δόση για ενήλικες}$$ $$=\dfrac{1,5}{13,5}\cdot \text{Δόση για ενήλικες}$$ $$=\dfrac{15}{135}\cdot \text{Δόση για ενήλικες}$$ $$=\dfrac{1}{9}\cdot \text{Δόση για ενήλικες}$$

Άρα η δόση για παιδιά είναι το \(\dfrac{1}{9}\) της δόσης για ενήλικες.
Σύμφωνα με τον τύπο του Φράιντ, θα πρέπει να μετατρέψουμε το \(1,5\) έτος σε μήνες, δηλαδή \(1,5\cdot 12=18\) μήνες, και έχουμε:

$$\text{Δόση για παιδιά}=\dfrac{18}{150}\cdot \text{Δόση για ενήλικες}$$ $$=\dfrac{3}{25}\cdot \text{Δόση για ενήλικες}$$

Άρα η δόση για παιδιά είναι τα \(\dfrac{3}{25}\) της δόσης για ενήλικες.
β)
i. Έχουμε: \(60=\dfrac{ε}{ε+12}\cdot 300\), οπότε

$$60\cdot (ε+12)=300ε$$

δηλαδή

$$720=240ε$$

και τελικά

$$ε=\dfrac{720}{240}=3$$

Άρα το παιδί θα είναι \(3\) ετών.
ii. Σύμφωνα με τον τύπο του Φράιντ έχουμε:

$$\text{Δόση για παιδιά}=\dfrac{μ}{150}\cdot \text{Δόση για ενήλικες}$$

και ισοδύναμα:

$$μ=\dfrac{150\cdot \text{Δόση για παιδιά}}{\text{Δόση για ενήλικες}}$$

Όμως ο τύπος αυτός ισχύει για παιδιά μέχρι \(24\) μηνών, οπότε πρέπει:

$$0<μ\le 24$$ $$\Leftrightarrow 0<\dfrac{150\cdot \text{Δόση για παιδιά}}{\text{Δόση για ενήλικες}}\le 24$$ $$\Leftrightarrow 0<150\cdot \text{Δόση για παιδιά}\le 24\cdot \text{Δόση για ενήλικες}$$ $$\Leftrightarrow 0<\text{Δόση για παιδιά}\le \dfrac{24}{150}\cdot \text{Δόση για ενήλικες}$$ $$\Leftrightarrow 0<\text{Δόση για παιδιά}\le \dfrac{4}{25}\cdot \text{Δόση για ενήλικες}$$

Εναλλακτικά, εφόσον ο τύπος του Φράιντ ισχύει για παιδιά μέχρι \(24\) μηνών, η μεγαλύτερη δόση που μπορεί να προκύψει είναι \(\dfrac{24}{150}\cdot \text{Δόση για ενήλικες}=\dfrac{4}{25}\cdot \text{Δόση για ενήλικες}\). Άρα

$$0 < \text{Δόση για παιδιά}\le \dfrac{4}{25}\cdot \text{Δόση για ενήλικες}$$

iii. Θα πρέπει με βάση το β)ii. ερώτημα:

$$60\le \dfrac{4}{25}\cdot 300$$

δηλαδή

$$1\le \dfrac{4}{25}\cdot 5$$

και τελικά \(1\le \dfrac{4}{5}\) που δεν ισχύει. Άρα δεν θα μπορούσε με βάση τον τύπο του Φράιντ η δόση για τον ενήλικα να είναι \(300\ mg\) και για το παιδί \(60\ mgr\).
γ) Αν η ηλικία του παιδιού είναι \(ε\) έτη,σε μήνες θα είναι \(12ε\). Οπότε θα πρέπει

$$\dfrac{ε}{ε+12}\cdot \text{Δόση για ενήλικες}=\dfrac{12ε}{150}\cdot \text{Δόση για ενήλικες}$$

δηλαδή

$$\dfrac{ε}{ε+12}=\dfrac{12ε}{150}$$ $$\Leftrightarrow 150ε=(ε+12)\cdot 12ε$$ $$\Leftrightarrow 12ε^{2}-6ε=0 $$ $$\Leftrightarrow 6ε\cdot (2ε-1)=0$$

οπότε επειδή \(ε\ne 0\) (το παιδί έχει γεννηθεί), \(ε=\dfrac{1}{2}\).

Οπότε θα πρέπει το παιδί να είναι \(6\) μηνών, αλλά για την ηλικία αυτή δεν εφαρμόζεται ο τύπος του Γιουνγκ. Άρα δεν θα μπορούσε να πάρει την ίδια δόση φαρμάκου σε κάποια ηλικία με βάση και τους δύο αυτούς τύπους.