Για να εκτυπώσετε το Θέμα πατήστε "Εκτύπωση"!

Τύπος Σχολείου: Γενικό Λύκειο Πηγή: Ι.Ε.Π. Αναγνώσθηκε: 1928 φορές Επικοινωνία
Μάθημα: Φυσική Τάξη: Α' Λυκείου
Κωδικός Θέματος: 38884 Θέμα: 2
Τελευταία Ενημέρωση: 07-Μαΐ-2026 Ύλη: 2.1.1 Η έννοια του έργου
Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)
Τύπος Σχολείου: Γενικό Λύκειο
Τάξη: Α' Λυκείου
Μάθημα: Φυσική
Θέμα: 2
Κωδικός Θέματος: 38884
Ύλη: 2.1.1 Η έννοια του έργου
Τελευταία Ενημέρωση: 07-Μαΐ-2026
Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)

ΘΕΜΑ Β

Β1.

Απόσταση αντίδρασης είναι η απόσταση που διανύει ένα όχημα, από τη στιγμή που ο οδηγός αντιλαμβάνεται την ανάγκη για φρενάρισμα μέχρι τη στιγμή που αρχίζει να πατάει το φρένο. Αυτή η απόσταση εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως ο χρόνος αντίδρασης του οδηγού, η ταχύτητα του οχήματος, οι συνθήκες οδήγησης κ.ά.

Χρόνος αντίδρασης είναι ο χρόνος που περνά, από τη στιγμή που ο οδηγός αντιλαμβάνεται την ανάγκη για φρενάρισμα μέχρι τη στιγμή που το πόδι του αρχίζει να πατάει το φρένο.

Ο παρακάτω πίνακας δείχνει τον χρόνο αντίδρασης της Ελένης και του Νίκου, που οδηγούν σε ίδιες συνθήκες αλλά σε διαφορετική κατάσταση. Ο Νίκος έχει καταναλώσει αλκοόλ, ενώ η Ελένη όχι.

Α) Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση.

Τι ισχύει για τις αποστάσεις αντίδρασής τους, όταν κινούνται με την ίδια ταχύτητα;

α) Η απόσταση αντίδρασης του Νίκου είναι ίση με την απόσταση αντίδρασης της Ελένης.

β) Η απόσταση αντίδρασης του Νίκου είναι διπλάσια από την απόσταση αντίδρασης της Ελένης.

γ) Η απόσταση αντίδρασης του Νίκου είναι τριπλάσια από την απόσταση αντίδρασης της Ελένης.

(μονάδες 3)

Β) Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας.

(μονάδες 9)

Μονάδες 12

Β2.

Ο Δημήτρης θέλει να μεταφέρει μια ξύλινη βιβλιοθήκη από τη γωνία Α ενός δωματίου στη γωνία Β. Για να καταβάλει την μικρότερη δυνατή προσπάθεια, σκέφτεται ότι πρέπει να σπρώχνει τη βιβλιοθήκη πάνω στο πάτωμα στη συντομότερη δυνατή διαδρομή και ταυτόχρονα να καταβάλει τη μικρότερη δυνατή δύναμη.

Το δωμάτιο έχει μήκος 8 m και πλάτος 3 m. Το μισό δωμάτιο είναι παρκέ, ενώ το άλλο μισό μοκέτα.

Η δύναμη τριβής ολίσθησης της βιβλιοθήκης στη μοκέτα είναι 200 N, ενώ στο παρκέ είναι 80 N.

Α) Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση.

Ποια διαδρομή τον συμφέρει να ακολουθήσει για να να καταβάλει τη μικρότερη δυνατή προσπάθεια;

α) Τη διαδρομή ΑΔΒ

β) Τη διαδρομή ΑΓΒ

γ) Όποια διαδρομή από τις δύο παραπάνω και αν ακολουθήσει, θα καταβάλει την ίδια προσπάθεια.

(μονάδες 4)

β) Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας.

(μονάδες 9)

Μονάδες 13

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Β1.

Α) Η επιλογή (γ).

Β) Η κίνηση του αυτοκινήτου κατά τη διάρκεια του χρόνου αντίδρασης είναι Ευθύγραμμη Ομαλή και επομένως ισχύει:

\(S = υ\cdot t\),

όπου:

  • \(S\) = η απόσταση αντίδρασης,
  • \(υ\) = η ταχύτητα του αυτοκινήτου
  • \(t\) = ο χρόνος αντίδρασης.

Για να βρούμε τη σχέση των αποστάσεων αντίδρασης του αυτοκινήτου της Ελένης και του Νίκου, διαιρούμε κατά μέλη:

$$\frac{s_1}{s_2} = \frac{υ\cdot t_1}{υ\cdot t_2} \Rightarrow \frac{s_1}{s_2} = \frac{t_1}{t_2} \Rightarrow \frac{s_1}{s_2} = \frac{0{,}8}{2{,}4} \Rightarrow \frac{s_1}{s_2} = \frac{1}{3} \Rightarrow s_2 = 3s_1\ .$$

Επομένως, η απόσταση αντίδρασης του Νίκου είναι τριπλάσια από την απόσταση αντίδρασης της Ελένης.

Β2.

Α) Η επιλογή β.

Β) Η μικρότερη δυνατή προσπάθεια συνδέεται με το μικρότερο έργο της δύναμης με την οποία ο Δημήτρης σπρώχνει τη βιβλιοθήκη.

Η μικρότερη δύναμη με την οποία θα σπρώχνει ο Δημήτρης τη βιβλιοθήκη είναι ελάχιστα μεγαλύτερη από τη δύναμη της τριβής. Επομένως στη διαδρομή πάνω στο παρκέ θα είναι: \(F_1 \approx 80\ \text{N}\).

Αντίστοιχα, η μικρότερη δύναμη που θα ασκεί ο Δημήτρης στη διαδρομή πάνω στη μοκέτα θα είναι: \(F_2 \approx 200\ \text{N}\).

Η διαδρομή ΑΔΒ είναι \((ΑΔΒ) = (ΑΔ) + (ΔΒ)\), όπου:

\((ΑΔ)\) = η απόσταση που διανύει η βιβλιοθήκη στο παρκέ και που είναι \((ΑΔ) = 4\ \text{m}\).

\((ΔΒ)\) = η διαγώνιος απόσταση που διανύει η βιβλιοθήκη στη μοκέτα και που είναι:

$$(\Delta B) = \sqrt{(\Delta\Gamma)^2 + (\Gamma B)^2} \Rightarrow (\Delta B) = \sqrt{3^2 + 4^2} \Rightarrow (\Delta B) = \sqrt{9+16} \Rightarrow (\Delta B) = \sqrt{25} \Rightarrow (\Delta B) = 5\ \text{m}\ .$$

Το έργο στη διαδρομή ΑΔΒ είναι:

$$W_{ΑΔΒ} = W_{ΑΔ} + W_{ΔΒ} \Rightarrow W_{ΑΔΒ} = F_1\cdot(ΑΔ) + F_2\cdot(ΔΒ) \Rightarrow W_{ΑΔΒ} = 80\cdot 4 + 200\cdot 5 \Rightarrow W_{ΑΔΒ} = 1320\ \text{J}\ .$$

Η διαδρομή ΑΓΒ είναι \((ΑΓΒ) = (ΑΓ) + (ΓΒ)\), όπου:

\((ΑΓ)\) = η απόσταση που διανύει η βιβλιοθήκη στο παρκέ και που είναι \((ΑΓ) = 5\ \text{m}\).

\((ΓΒ)\) = η απόσταση που διανύει η βιβλιοθήκη στη μοκέτα και που είναι \((ΓΒ) = 4\ \text{m}\).

Το έργο στη διαδρομή ΑΓΒ είναι:

$$W_{ΑΓΒ} = W_{ΑΓ} + W_{ΓΒ} \Rightarrow W_{ΑΓΒ} = F_1\cdot(ΑΓ) + F_2\cdot(ΓΒ) \Rightarrow W_{ΑΓΒ} = 80\cdot 5 + 200\cdot 4 \Rightarrow W_{ΑΓΒ} = 1200\ \text{J}\ .$$

Άρα το μικρότερο έργο της δύναμης με την οποία ο Δημήτρης σπρώχνει τη βιβλιοθήκη είναι στη διαδρομή (ΑΓΒ) και, επομένως, ακολουθώντας αυτή τη διαδρομή θα καταβάλει τη μικρότερη προσπάθεια.