Θέμα Β

Ο Θάνος με την παρέα του, στο πλαίσιο μιας μονοήμερης σχολικής εκδρομής, βρέθηκαν στο «Ναυτικό και Ιστορικό Μουσείο Γαλαξειδίου». Ο Θάνος εντυπωσιάστηκε από τη μακρά ιστορία της ναυτικής τέχνης, τα περίεργα όργανα ναυσιπλοΐας και τις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης των ναυτικών τα χρόνια τα παλιά. Κάποια στιγμή το βλέμμα του έπεσε σε ένα poster αναρτημένο σε μία από τις αίθουσες του μουσείου.

Μέτρηση ταχύτητας - Δρομόμετρα

Η μέτρηση της ταχύτητας ενός πλοίου ήταν πολύ σημαντική, διότι μέσω αυτής οι ναυτικοί μπορούσαν να υπολογίσουν τον χρόνο του ταξιδιού ή ακόμα και τη θέση τους στον χάρτη (στίγμα). Ο υπολογισμός της ταχύτητας των πλοίων ανά τους αιώνες γινόταν με διάφορους τρόπους, μέχρι που θεωρείται στις μέρες μας πολύ συνηθισμένο να γίνεται μέσω δορυφορικών συστημάτων εντοπισμού (GPS).

Η παλαιότερη μέθοδος υπολογισμού της ταχύτητας ήταν το «κούτσουρο των Ολλανδών» (Dutchmen's log). Από την πλώρη (μπροστινό μέρος του πλοίου) πετούσαν στη θάλασσα ένα ξύλο που επέπλεε και μετρούσαν σε πόσο χρόνο το ξύλο θα έφθανε στην πρύμνη (πίσω μέρος του πλοίου). Καταχώριζαν το αποτέλεσμα στο βιβλίο καταστρώματος (logbook).

https://galaxidi-museum.gr/metrisi-taxititas-dromometra/

Η παραπάνω μέθοδος χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα, ως μέθοδος έκτακτης ανάγκης, σε περίπτωση που τα όργανα του πλοίου είναι εκτός λειτουργίας.

Β1. Φανταστείτε ότι ένα πλοίο (της παλιάς εποχής) μήκους 54 μέτρων κινείται με σταθερή ταχύτητα στην ανοιχτή θάλασσα. Ένας ναύτης, εκτελώντας την εντολή του καπετάνιου για τη μέτρηση της ταχύτητας του πλοίου, ρίχνει από την πλώρη ένα ξύλο και ένας βοηθός του μετράει τον χρόνο με μια κλεψύδρα των 6 δευτερολέπτων. Ο βοηθός παρατηρεί ότι, μόλις το ξύλο φτάσει στην πρύμνη του πλοίου, η κλεψύδρα έχει αδειάσει πλήρως δύο διαδοχικές φορές.

Α) Με τα στοιχεία που δίνονται πιο πάνω ποια είναι η ταχύτητα του πλοίου;

Επιλέξτε τη σωστή απάντηση.

α) 324 m/s \(\quad\) β) 12 m/s \(\quad\) γ) 4,5 m/s

(Μονάδες 4)

Β) Αιτιολογήστε την επιλογή σας.

(Μονάδες 8)

Μονάδες 12

Β2. Στη θάλασσα την ταχύτητα των πλοίων, από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι και σήμερα, την μετρούν σε ναυτικά μίλια ανά ώρα (nm/h). Η μονάδα ταχύτητας αυτή ονομάζεται κόμβος (knot). Ένα ναυτικό μίλι (nm) ισούται με 1852 m.

Η Μαρία κατάγεται από την Τήνο, αλλά τα τελευταία δύο χρόνια μένει στην Αθήνα μαζί με τον παππού και τη γιαγιά. Οι καλοκαιρινές διακοπές πλησιάζουν και δεν βλέπει την ώρα να ταξιδέψει προς το νησί της, για να δει τα αγαπημένα της πρόσωπα και τις όμορφες παραλίες. Α) Έχει ήδη βγάλει εισιτήριο με ώρα αναχώρησης 07:00 το πρωί. Το πλοίο που παίρνει συνήθως ταξιδεύει με μέση ταχύτητα 16 κόμβους. Αν η απόσταση Πειραιά-Τήνου είναι 80 ναυτικά μίλια και το πλοίο αναχωρήσει χωρίς καθυστέρηση, τι ώρα περίπου η Μαρία θα βρίσκεται στο νησί της;

Επιλέξτε τη σωστή απάντηση.

α) Στις 16:00 το μεσημέρι \(\quad\) β) Στις 12:00 το μεσημέρι \(\quad\) γ) Στις 12:00 τα μεσάνυχτα

(Μονάδες 4)

Β) Αιτιολογήστε την επιλογή σας.

(Μονάδες 9)

Μονάδες 13

«Ανάπτυξη Δοκιμασιών Αξιολόγησης Δεξιοτήτων Εγγραμματισμού στα μαθήματα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας, της Άλγεβρας, της Φυσικής και της Χημείας Α' Λυκείου Γενικού Λυκείου» Ανάδοχος: «Ειδικός Λογαριασμός Κονδυλίων Έρευνας (Ε.Λ.Κ.Ε) Πανεπιστημίου Ιωαννίνων» ΑΔΑΜ: 25ΣΥΜV016348911 2025-02-20.