Για να εκτυπώσετε το Θέμα πατήστε "Εκτύπωση"!

Τύπος Σχολείου: Γενικό Λύκειο Πηγή: Ι.Ε.Π. Αναγνώσθηκε: 4620 φορές Επικοινωνία
Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α' Λυκείου
Κωδικός Θέματος: 24639 Θέμα: 3
Τελευταία Ενημέρωση: 24-Μαΐ-2023 Ύλη: ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ 1.2 Τα χαρακτηριστικά του Ελληνιστικού κόσμου
Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)
Τύπος Σχολείου: Γενικό Λύκειο
Τάξη: Α' Λυκείου
Μάθημα: Ιστορία
Θέμα: 3
Κωδικός Θέματος: 24639
Ύλη: ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ 1.2 Τα χαρακτηριστικά του Ελληνιστικού κόσμου
Τελευταία Ενημέρωση: 24-Μαΐ-2023
Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)

ΙΣΤΟΡΙΑ Α' ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
3ο ΘΕΜΑ
Με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις και αντλώντας στοιχεία από το κείμενο που σας δίνεται, να απαντήσετε στα ακόλουθα ερωτήματα:

α. Πού οφείλεται η διευκόλυνση της κοινωνικής κινητικότητας κατά τους ελληνιστικούς χρόνους και ποιος παράγοντας φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά τις εξελίξεις αυτές;
(Μονάδες 12)

β. Ποιες αλλαγές παρατηρούνται ως προς τον ρόλο του πολίτη και τις επιδιώξεις του;
(Μονάδες 13)

Μονάδες 25

ΚΕΙΜΕΝΟ
Στον ελληνιστικό κόσμο, οι δομικές ομοιότητες των διαφόρων μοναρχιών διευκόλυναν ανθρώπους […] που διέθεταν τα προσόντα εκείνα που ζητούσαν οι βασιλείς, να μετακινούνται με άνεση από τόπο σε τόπο και να κάμουν την τύχη τους, όπως ακριβώς και οι άνθρωποι που ανήκαν σε κατώτερα κοινωνικά στρώματα και διέθεταν συνηθισμένες ικανότητες μπορούσαν να βελτιώσουν τη θέση τους και τα οικονομικά τους […] κατατασσόμενοι ως μισθοφόροι σε κάποιον από τους βασιλικούς στρατούς. […] Για τους Έλληνες, λοιπόν, ο κόσμος ήταν εύκολος να τον κατοικήσεις και με πολλές ευκαιρίες κατακόρυφης ανόδου και πλουτισμού για όποιον ήταν έτοιμος να τις εκμεταλλευθεί.

Walbank,  F.W., Ο ελληνιστικός κόσμος, μτφρ. Τάσος Δαρβέρης, Βάνιας, Θεσσαλονίκη 1999, σσ. 104-105.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
3.α. Οι μαθητές/-τριες καλούνται να σχολιάσουν κριτικά, στη βάση της αιτιολόγησης, τις δυνατότητες κοινωνικής κινητικότητας και ανέλιξης που χαρακτηρίζουν τον ελληνιστικό κόσμο. Η διευκόλυνση της κοινωνικής κινητικότητας οφείλεται στο κοινό σύστημα διακυβέρνησης: απόλυτη μοναρχία, γραφειοκρατικό σύστημα οργάνωσης (πρβλ.: «[…]οι δομικές ομοιότητες των διαφόρων μοναρχιών διευκόλυναν ανθρώπους[…]»). Κομβικός παράγοντας είναι ο βασιλιάς/ελληνιστικός ηγεμόνας, καθώς η θέση του κάθε ατόμου στην κοινωνική ιεραρχία εξαρτάται από τη σχέση που αυτό έχει ή αποκτά με τον εκάστοτε ηγεμόνα, ο οποίος και καθορίζει τα κριτήρια-προϋποθέσεις για την κοινωνική ανέλιξη κάθε ατόμου (πρβλ.: «[…]διέθεταν τα προσόντα εκείνα που ζητούσαν οι βασιλείς[…]»).

Από την ιστορική αφήγηση του σχολικού βιβλίου [Τα χαρακτηριστικά του ελληνιστικού κόσμου] μπορούν να αξιοποιηθούν αναφορές σχετικά με:

  • τα κοινωνικά και πολιτικά χαρακτηριστικά
  • διαμόρφωση προνομιούχου τάξης
  • δημιουργία βασιλικού επιτελείου αποτελούμενου κυρίως από Έλληνες και λίγους γηγενείς που ανήκαν σε ανώτερα οικονομικά στρώματα και είχαν εξελληνιστεί.

3.β. Οι μαθητές/-τριες καλούνται να εστιάσουν στον ρόλο του πολίτη, όπως αυτός διαμορφώνεται και ως εκ τούτου αλλάζει κατά την ελληνιστική περίοδο. Σε αντίθεση με τον ρόλο του πολίτη, κατά την περίοδο της πόλης-κράτους, στον οικουμενικό ελληνιστικό κόσμο αναδύεται ένας νέος τύπος «πολίτη» που «μετακινείται με άνεση από τόπο και τόπο» (κοσμοπολιτισμός) με κύρια επιδίωξη «να κάνει την τύχη του» (τυχοδιωκτισμός), να βελτιώσει, δηλαδή, τη θέση του (οικονομικά και κοινωνικά), εκμεταλλευόμενος τις ευκαιρίες πλουτισμού που του προσφέρονται (πρβλ.: «πολλές ευκαιρίες κατακόρυφης ανόδου και πλουτισμού για όποιον ήταν έτοιμος να τις εκμεταλλευθεί»). Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της «αλλαγής» ως προς τον ρόλο και τις επιδιώξεις του πολίτη: η περίπτωση του μισθοφόρου (πρβλ.: «[…]κατατασσόμενοι ως μισθοφόροι σε κάποιον από τους βασιλικούς στρατούς»). Κύρια χαρακτηριστικά, επομένως, της μεταβολής που παρατηρείται ως προς την έννοια και τον ρόλο του πολίτη κατά τους ελληνιστικούς χρόνους είναι ο κοσμοπολιτισμός, ο τυχοδιωκτισμός και η συνακόλουθη επιδίωξη του στενού ατομικού συμφέροντος.

Από την ιστορική αφήγηση του σχολικού βιβλίου [Τα χαρακτηριστικά του ελληνιστικού κόσμου] μπορούν να αξιοποιηθούν αναφορές σχετικά με:

  • τον τυχοδιωκτισμό: «[…]το μεγαλύτερο μέρος των γηγενών… αναζήτηση καλύτερης τύχης[…]».
  • την παρατηρούμενη αλλαγή ως προς τον ρόλο και τις επιδιώξεις του πολίτη (κοσμοπολιτισμός, ατομικό συμφέρον): «[…]Σ’ αυτό το σύστημα της απόλυτης μοναρχίας… ατομικό του συμφέρον[…]».